Ανταπόκριση από την τρίτη ημέρα της 22ης ΔΕΒΘ

22η Διεθνής Έκθεση

Βιβλίου Θεσσαλονίκης 

7-10 Μαΐου 2026

Ο δημόσιος ρόλος της λογοτεχνίας κι άλλα επίκαιρα θέματα «βρέθηκαν στο επίκεντρο» των εκδηλώσεων του Σαββάτου 9 Μαΐου 2026 στην 22η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης (ΔΕΒΘ), την οποία πραγματοποιεί για 2η συνεχή χρονιά το Ελληνικό Ίδρυμα Βιβλίου και Πολιτισμού (ΕΛΙΒΙΠ) στο Διεθνές Εκθεσιακό Κέντρο της ΔΕΘ-HELEXPO.

Τα θέματα συζήτησης

Μεταξύ άλλων, συζητήθηκαν:

♦ Η τεχνητή νοημοσύνη.

♦ Η σχέση του βιβλίου με τη σύγχρονη ψηφιακή εποχή.

♦ Η ελευθερία της έκφρασης.

♦ Η μετάφραση ως «γέφυρα» πολιτισμών.

♦ Ο ρόλος των βιβλιοθηκών και των εκδοτών.

♦ Η φιλαναγνωσία.

♦ Η συλλογικότητα.

♦ Τα επαγγελματικά δικαιώματα των συγγραφέων.

Μεγάλη προσέλευση

του κοινού

Ιδιαίτερα μεγάλη προσέλευση του κοινού σημειώθηκε κατά τη διάρκεια της τρίτης ημέρας λειτουργίας της 22ης ΔΕΒΘ. Εκατοντάδες πολίτες ξεναγήθηκαν στα περίπτερα της έκθεσης, όπου γνώρισαν συγγραφείς, μεταφραστές, εικονογράφους και εκδότες, ενώ παρακολούθησαν το «πλούσιο»  πρόγραμμα εκδηλώσεων, δράσεων, συζητήσεων και παρουσιάσεων των βιβλίων.

Οι συγγραφείς, οι μεταφραστές, οι εκδότες, οι πανεπιστημιακοί και οι άνθρωποι του βιβλίου ανέδειξαν τις νέες προκλήσεις, αλλά και τη διαχρονική δύναμη της λογοτεχνικής έκφρασης.

Υπό την παρουσία

πολλών παιδιών

Πολλά παιδιά υπό τη συνοδεία των γονέων επισκέφτηκαν την έκθεση και συμμετείχαν σε πλήθος εκδηλώσεων ή δραστηριοτήτων για τους μικρούς σε ηλικία αναγνώστες. Τα παιδιά έπαιξαν, ξεναγήθηκαν στους χώρους της έκθεσης και γνώρισαν το κόσμο του βιβλίου. Παράλληλα, σημειώθηκε έντονη παρουσία των εφήβων και των φοιτητών- φοιτητριών, που παρακολούθησαν συζητήσεις και παρουσιάσεις γύρω από τη σύγχρονη-νεανική λογοτεχνία.

Γιατί τα

βιβλία για παιδιά

είναι σοβαρή υπόθεση

Πολλοί φιλότεχνοι συμμετείχαν στην εκδήλωση με θέμα: «Γιατί τα βιβλία για παιδιά είναι σοβαρή υπόθεση», με την  οποία «άνοιξε» το Σάββατο 9 Μαΐου 2026 το επαγγελματικό  πρόγραμμα της 22ης ΔΕΒΘ.Πιο συγκεκριμένα, στην εκδήλωση μίλησε ο διευθυντής του Δικτύου για τα δικαιώματα του παιδιού, Πάνος Χριστοδούλου.

Ο ομιλητής επισήμανε ότι το παιδικό βιβλίο σχετίζεται με όλα τα δικαιώματα του παιδιού και είναι πραγματική λογοτεχνία. Η ανάγνωση ενός βιβλίου για τα παιδιά πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια εμπειρία και όχι ως ένα μάθημα και χρειάζεται να εμπιστευόμαστε τις επιλογές των παιδιών στα βιβλία.

«Τα παιδιά είναι άνθρωποι, όχι μελλοντικοί άνθρωποι», τόνισε το μέλος ΕΔΙΠ -ΠΤΔΕ του ΕΚΠΑ και μεταφράστρια, Βασιλική Νίκα, η οποία υπενθύμισε το ρόλο της λογοτεχνίας στον ανθρωπιστικό χαρακτήρα του σχολείου.«Δε χρειάζονται χιλιάδες βιβλία για κατανάλωση, χρειάζονται τα σωστά βιβλία που θα θυμίζουν στο παιδί όχι όσα έμαθε, αλλά όσα έζησε», παρατήρησε η ίδια.

Ο ψυχίατρος, Γρηγόρης Αμπατζόγλου διαχώρισε την ψυχική υγεία από την ψυχική υγιεινή.«Δεν πρέπει να βάλουμε τα παιδιά να διαβάζουν, όπως πλένουν τα δόντια τους, αλλά να τους μάθουμε να διαβάζουν,όπως δεν πλένουν τα δόντια τους», είπε ο κ. Αμπατζόγλου.

Τα βιβλιοπωλεία

στην περιφέρεια

Μεγάλη συμμετοχή του κοινού σημειώθηκε και στην εκδήλωση  υπό τον τίτλο «Βιβλιοπωλεία στην περιφέρεια: χώροι πολιτισμού».Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης επισημάνθηκαν τα χαρακτηριστικά και οι προκλήσεις των ανεξάρτητων βιβλιοπωλείων της περιφέρειας.

Από τους ομιλητές τονίστηκε ότι αυτό που μένει «σταθερό» είναι η ανάγκη των ανθρώπων για το βιβλίο και ότι το μέλλον των βιβλιοπωλείων στην Ελλάδα είναι υβριδικό.Εκ των ομιλητών παρατηρήθηκε ότι το φυσικό βιβλιοπωλείο σου δίνει αυτό που δεν ήξερες ότι ήθελες, ενώ το διαδίκτυο σου προσφέρει αυτό που ήδη έχεις διαλέξει ή αυτό που σου προτείνει ο αλγόριθμος.Τα μικρά βιβλιοπωλεία κάνουν τα βιβλία προσβάσιμα. «Το να στηρίζεις το βιβλίο είναι μια πολιτική επιλογή και μια πράξη ακτιβισμού»,ειπώθηκε χαρακτηριστικά. Ακόμη, επισημάνθηκε ότι χρειάζεται η πολιτεία να «στηρίξει» τα μικρά βιβλιοπωλεία.

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης παρουσιάστηκε και η Εβδομάδα μικρών βιβλιοπωλείων, η οποία είναι μια δράση που «στηρίζεται» στην πολιτιστική αποκέντρωση και «στοχεύει» στη στήριξη των μικρών βιβλιοπωλείων της γειτονιάς. Φέτος (2026) στην εβδομάδα αυτή,που θα «ξεκινήσει» σε λίγες ημέρες, συμμετέχουν συνολικά 140 βιβλιοπωλεία.

Για την ελληνική

ή μεταφρασμένη λογοτεχνία

Την ίδια ημέρα πραγματοποιήθηκε και η εκδήλωση των λεσχών ανάγνωσης για την ελληνική ή μεταφρασμένη λογοτεχνία στο MOMus. Εκεί, τονίστηκε η σημασία τους για τη φιλαναγνωσία και συζητήθηκαν ζητήματα μετάφρασης.

«Ένας καλός μεταφραστής πρέπει να σε κάνει να ξεχνάς ότι το έργο είναι μεταφρασμένο. Χρειάζεται να «ρίχνει το εγώ του», για να αναδείξει το πρωτότυπο έργο του συγγραφέα, να είναι κάτι σαν το φερέφωνό του», είπε η μεταφράστρια και καθηγήτρια Σλαβικής Λογοτεχνίας στο ΠΑΜΑΚ, Αλεξάνδρα Ιωαννίδου.

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΒΙΠ, Νίκος Μπακουνάκης τόνισε ότι η κίνηση από γλώσσα σε γλώσσα είναι πια «κάθετη» όχι οριζόντια και όλες οι χώρες αναπτύσσουν χρηματοδοτικά εργαλεία για να «στηρίξουν» τις μεταφράσεις και σε άλλες γλώσσες πέρα από την κυρίαρχη αγγλική.Από τους ομιλητές υπογραμμίστηκε ο μεγάλος αριθμός των βιβλίων έναντι του αναγνωστικού κοινού, ενώ έγινε μια αναφορά στη γνωστή φράση του Κάφκα:«Η λογοτεχνία πρέπει να είναι το τσεκούρι που σπάει τον πάγο στην καρδιά μας».

Ανάμεσα σε δύο γλώσσες

Στην εκδήλωση της τιμώμενης χώρας στη 22η ΔΕΒΘ, Βουλγαρίας, «Ανάμεσα σε δυο γλώσσες», μίλησαν οι συγγραφείς, Leonie Hodkevitch και Χρήστος Χαρτοματσίδης, οι οποίοι αναφέρθηκαν στη κοινή εμπειρία της συγγραφής και της ανάγνωσης στις δύο χώρες.«Υπάρχουν μελέτες για το τι μας κάνει να γελάμε. Γενικά, διαφορετικοί λαοί γελάνε με τα ίδια πράγματα: Την ηλιθιότητα, το παράλογο, τη γραφειοκρατία. Το είδαμε και τις προάλλες σε εκδήλωση για τα βουλγάρικα έργα, που έχουν ανέβει στο ΚΘΒΕ» είπε ο κ. Χαρτοματσίδης.

Ο γνωστός συγγραφέας αναφέρθηκε και στη κλασσική παιδεία που έλαβε από το σχολείο του στη Βουλγαρία.«Σημαντικό είναι ν‘ αφήνεις τον αναγνώστη να καταλάβει το αστείο στη μοναχικότητα της στιγμής του», είπε η κ. Hodkevitch, η οποία επεσήμανε ότι το να γράφεις δε σπουδάζεται. «Είναι μια «φωνή» που σου λέει ότι είσαι συγγραφέας. Αλλά μπορεί να είναι και μια τρέλα. Είναι μια αμφιβολία που καθημερινά πρέπει να ξεπερνάς, κλαίγοντας και γελώντας».

Για τη

κινηματογραφική μεταφορά

των βιβλίων

Σε άλλη εκδήλωση της τιμώμενης χώρας για τη κινηματογραφική μεταφορά των βιβλίων συζητήθηκε η διαφορετική γλώσσα σεναρίου και βιβλίου και η σχέση μεταξύ του σεναριογράφου και του σκηνοθέτη.«Οι συγγραφείς είμαστε πολύ «δεμένοι» με τις ιστορίες των βιβλίων μας, αλλά πρέπει να καταλάβουμε, ότι η ταινία είναι εντελώς διαφορετικό έργο, παρόλο που βασίζεται στην ιστορία μας. Η ταινία ανήκει στο σκηνοθέτη, ανεξάρτητα πόσες παρατηρήσεις μπορεί να έχουμε», ειπώθηκε χαρακτηριστικά.

Για την

ανθρώπινη δημιουργία

και την τεχνητή νοημοσύνη

Στην εκδήλωση του ΟΣΔΕΛ για την ανθρώπινη δημιουργία και την τεχνητή νοημοσύνη, απαριθμήθηκαν οι διαφαινόμενες επιπτώσεις της, στα έργα λόγου, τα οποία είναι:

♦Η μαζικότερη και η ταχύτερη συγγραφή.

♦Η ριζική αλλαγή της μετάφρασης.

♦Η πιθανή ενίσχυση των μικρών εκδοτών.

♦Η ομογενοποίηση της γραφής που αποκτά έτσι έναν «εκνευριστικό μέσο όρο».

♦Τα τεράστια νομικά και ηθικά ζητήματα – κυρίως των δικαιωμάτων.

♦Η δημιουργία υβριδικών έργων ανθρώπου και μηχανής που θα «αλλάξει» εν τέλει την έννοια του συγγραφέα.

♦Παραδόξως η πιθανή αναβάθμιση της ανθρώπινης γραφής, ως μοναδικής αξίας.

Από ακαδημαϊκής πλευράς εκφράστηκε η ανησυχία για τις σπουδαστικές εργασίες, οι οποίες μπορεί να  εμφανίζονται άριστες τεχνικά, αλλά εστί τυποποιημένες στη γλωσσική έκφραση, καθώς και για τη στέρηση φαντασίας.

«Η φαντασία -όμως- είναι αυτή που «οδηγεί» σε νέα δημιουργήματα, όχι η γνώση»,  τονίστηκε χαρακτηριστικά.

Επίσης, εκφράστηκε η ανησυχία για τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, τα οποία  αναφέρουν έργα, χωρίς πηγές ή ονόματα, καθώς και για την εξέλιξη της μετάφρασης. «Επαφίεται στον εκδότη αν θα επιλέξει την ταχύτητα και την οικονομία, καταφεύγοντας σε ΑΙ μετάφραση με μια απλή επιμέλεια. Ο μεταφραστής -όμως- έχει δικαιώματα στο έργο, ενώ ο επιμελητής όχι, βάσει νόμου», τονίστηκε από τους ομιλητές.

Ταυτόχρονα, επισημάνθηκε ότι τα γλωσσικά μοντέλα εκπαιδεύτηκαν αρχικά από μεγάλα έργα λόγου, τώρα -όμως- πλέον από κείμενα της ΤΝ, οπότε η ποιότητα θα μειώνεται διαρκώς. Αναφορά έγινε και στις σχετικές έρευνες, όπως είναι αυτή του Max Planck Institute για τις επιπτώσεις της ΤΝ και στον προφορικό λόγο, οι οποίες «δείχνουν» μια δυσκολία των νεότερων γενιών στη κατανόηση, ακόμα και των απλών οδηγιών.

Η συζήτηση

για το

Ευρωπαϊκό Βραβείο Λογοτεχνίας

Στο Κέντρο «Διάλογος» του επαγγελματικού προγράμματος της 22ης ΔΕΒΘ  πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 9 Μαίου 2026 και η συζήτηση για το Ευρωπαϊκό Βραβείο Λογοτεχνίας (EUPL) σε συντονισμό της διευθύντριας του Συνδέσμου Ευρωπαίων Εκδοτών (FEP), Anne Bergman-Tahon.

Από την Ελλάδα συμμετείχε ο συγγραφέας, Μάκης Μαλαφέκας,ο οποίος «βρέθηκε» στη βραχεία λίστα το 2025 με το βιβλίο του, «Deepfake» (εκδόσεις  «Αντίποδες»).

Ο συγγραφέας αναφέρθηκε στο «Pulp» στυλ της γραφής του, το οποίο σχετίζεται με καιρούς κρίσης, όπως  είναι το Κραχ του 1929 στις ΗΠΑ – τότε που δεν είχε νόημα πια να εξηγείς πώς και τι συνέβη.

Μίλησε, δε, για ένα «σοφιστικέ φασισμό» που είναι στο φως, όχι στη σκιά και «τρέφεται» από τα mainstream μέσα μαζικής ενημέρωσης και ομάδες και όχι από εξτρεμιστές. Η συζήτηση επεκτάθηκε στην αξία του βραβείου για την ορατότητα των έργων και τη μετάφρασή τους σε περισσότερες γλώσσες, ώστε τα βιβλία να «ταξιδεύουν», να «χτίζονται» γέφυρες και να δημιουργούνται ευκαιρίες γνωριμίας με τη σύγχρονη λογοτεχνία των λαών, πόσω μάλλον σε καιρούς μετανάστευσης και του brain drain. Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης δημοσιοποιήθηκε ότι στις 29 Μαΐου 2026 θα ανακοινωθεί το φετινό βραβείο EUPL.

Οι καλές πρακτικές

φιλαναγνωσίας

σε διάφορες χώρες

Οι εκπρόσωποι τριών οργανώσεων του ευρωπαϊκού δικτύου «EURead» για την προώθηση της ανάγνωσης, παρουσίασαν τα  προγράμματα και τις καλές πρακτικές φιλαναγνωσίας στις χώρες τους.Η Άβα Χαλκιαδάκη (Ελλάδα) παρουσίασε τη δουλειά του σωματείου «Διαβάζοντας Μεγαλώνω», που προσπαθεί να ενθαρρύνει καλές αναγνωστικές πρακτικές σε όλες τις ηλικίες, ξεκινώντας από τη βρεφική ηλικία  των 0-2 ετών, κατά την οποία τίθενται οι πρώτες βάσεις.

Η Valentina Stoeva («Reading Foundation» της Βουλγαρίας) παρουσίασε τα προγράμματα της κατάρτισης παιδαγωγών για την ανάγνωση εικονογραφημένων βιβλίων σε νήπια με έμφαση στην ενεργή συμμετοχή τους και το βραβείο «Magic pearl», με το οποίο τα παιδιά βραβεύουν πρόσφατα παιδικά βιβλία.

Επίσης, η κ. Stoeva μίλησε:

♦Για τις 4000 δημοτικές βιβλιοθήκες, τις 160 λέσχες ανάγνωσης με 70.000 μέλη παιδιά και εφήβους.

♦Για τη δράση «Book walker», που καθιστά την ανάγνωση «challenge», με τη κάθε σελίδα του βιβλίου να αποτελεί ένα μέτρο απόστασης που διανύει το παιδί.

H Lovisa Fhager Logothetis («Bonnier Family Foundation», Σουηδία) επισήμανε ότι άλλαξαν την ανάγνωση βιβλίων στα παιδιά στις ώρες ξεκούρασης με τη συνήθεια της ανάγνωσης στις πρωινές ώρες ή στη φύση, καθώς είδαν ότι αυτό είχε πιο ευεργετικές συνέπειες στα ευάλωτα παιδιά και παρατήρησαν πως λειτουργούσε πιο συμπεριληπτικά σε παιδιά με διαφορετικό υπόβαθρο, καθώς και γλωσσικές δεξιότητες.

Εντύπωση στο κοινό προκάλεσε και το πρόγραμμα με τίτλο:«Reading is key» για τα παιδιά ηλικίας 6-9 ετών σε κέντρα θερινής δημιουργικής απασχόλησης, στα οποία οι νέοι και οι νέες διάβαζαν βιβλία. Το πρόγραμμα αυτό επέφερε σπουδαία αποτελέσματα, τόσο στα παιδιά, όσο και στους εφήβους.Έγινε, δε, λόγος για το διαγωνισμό ανάγνωσης «Great reading challenge», ππυ απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας 10 ετών.

Η Πριγκίπισσα της Σελήνης

Από την παρουσίαση του βιβλίου «Η Πριγκίπισσα της Σελήνης» του Virgjil Muçi (εκδόσεις «Ευρασία») αναδείχθηκε η σημασία της σύγχρονης αλβανικής λογοτεχνίας και της συνεργασίας μεταξύ των Ελλήνων και των Αλβανών δημιουργών.Η μεταφράστρια, Ελεάνα Ζιάκου χαρακτήρισε το συγκεκριμένο έργο ως ένα βιβλίο που «κινείται» ανάμεσα στο παραμύθι και στο μικρό μυθιστόρημα, με φιλοσοφικές προεκτάσεις για μικρούς και μεγάλους αναγνώστες.

Από τη μεριά του, ο συγγραφέας, Virgjil Muçi εξήγησε πως οι ήρωες δεν έχουν συγκεκριμένη εθνική ταυτότητα, ώστε ο κάθε αναγνώστης να μπορεί να ταυτιστεί μαζί τους. Στο βιβλίο αυτό «αγγίζονται» καίρια ζητήματα, όπως είναι  η ανθρώπινη συνύπαρξη, η κλιματική αλλαγή και η τεχνητή νοημοσύνη.

Το Έρεβος

Στον ίδιο «άξονα» της σχέσης λογοτεχνίας και ψηφιακής εποχής «κινήθηκε» και η παρουσίαση της τριλογίας του πολυβραβευμένου νεανικού θρίλερ «Έρεβος» της Ursula Poznanski (εκδόσεις «Πατάκη»), η οποία «ήρθε» στην 22η ΔΕΒΘ έπειτα από πρόσκληση του Goethe-Institut Thessaloniki.Η συγγραφέας, κ.  Poznanski συνομίλησε με τη δημοσιογράφο και διευθύντρια της ελληνικής σύνταξης της «Deutsche Welle», Δήμητρα Κυρανούδη για τη «λεπτή γραμμή», που υφίσταται ανάμεσα στον ψηφιακό και στον πραγματικό κόσμο.Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στους αλγόριθμους και στην τεχνητή νοημοσύνη, αφού το «Έρεβος», που «κυκλοφόρησε» για πρώτη φορά το 2010, παρουσιάστηκε ως ένα έργο ιδιαίτερα προφητικό για τον τρόπο με τον οποίο η τεχνολογία επηρεάζει πλέον τη καθημερινότητα και τις ανθρώπινες σχέσεις.

Οι Λευκές Νύχτες

Η διεθνής διάσταση της λογοτεχνίας αναδείχθηκε μέσα από την παρουσίαση του βιβλίου «Λευκές Νύχτες» της υποψήφιας για το Booker 2024, Πολωνέζας  συγγραφέως, Urszula Honek (εκδόσεις «Βακχικόν»). Η συγγραφέας, κ. Honek (μίλησε για την ατμόσφαιρα του βιβλίου, που «γεννήθηκε» από τις μνήμες της ίδιας σε ένα απομονωμένο ορεινό χωριό, από τις αφηγήσεις για τα πνεύματα και τα φαντάσματα, αλλά και από τις δύσκολες ζωές των γυναικών στην επαρχία.

Ο πρέσβης της Πολωνίας στην Ελλάδα, Wojciech Ponikiewski, υπογράμμισε πως η λογοτεχνία μπορεί να «φέρει πιο κοντά» τους λαούς, ενώ σημείωσε ότι η πολωνική λογοτεχνία παραμένει σχετικά άγνωστη στο ελληνικό κοινό, παρότι έχει πολλά να προσφέρει.

Εντοπιότητα

κοσμοπολιτισμός

και λογοτεχνική ταυτότητα

Αντίστοιχους προβληματισμούς σχετικά με τον τόπο και με τηλογοτεχνική ταυτότητα ανέδειξε η συζήτηση υπό τον τίτλο: «Εντοπιότητα, κοσμοπολιτισμός και λογοτεχνική ταυτότητα», που πραγματοποίησε το Σάββατο 9 Μαΐου 2026 το Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων στη 22η ΔΕΒΘ.

Η Γιάννα Μπούκοβα, ο Θεόδωρος Γρηγοριάδης, η Δανάη Σιώζου και ο Μιχάλης Αλμπάτης, σε συζήτηση με τον Μανώλη Πιμπλή, μίλησαν για τον τρόπο με τον οποίο η καταγωγή, οι μετακινήσεις, καθώς και οι εμπειρίες ζωής επηρεάζουν τη λογοτεχνική γραφή.Από τους ομιλητές και τις ομιλήτριες επισημάνθηκε ότι ένα έργο δεν αποκτά διεθνή αξία λόγω του τόπου, όπου διαδραματίζεται, αλλά μέσα από τη δύναμη και την ποιότητα της γραφής του δημιουργού του.

Η συγγραφέας από την τιμώμενη χώρα,τη Βουλγαρία, Γιάννα Μπούκοβα, μίλησε για τη σχέση της με τη γλώσσα και με την έννοια της παγκόσμιας λογοτεχνίας.Η κ. Μπούκοβα σημείωσε πως αισθάνεται ότι ανήκει «στην παγκόσμια λογοτεχνία», παρότι «η χώρα που μου έτυχε και ο κήπος που διάλεξα είναι τα βουλγαρικά».

Αναφέρθηκε ακόμη η ίδια στη μετεγκατάστασή της στην Ελλάδα, μετά  από την οποία θεώρησε απολύτως φυσικό να αρχίσει να γράφει και στα ελληνικά.«Η συνεργασία των γλωσσών ήταν πολύ απελευθερωτική», σημείωσε χαρακτηριστικά η κ. Μπούκοβα, προσθέτοντας πως το γεγονός ότι δεν ελέγχει απόλυτα τα ελληνικά λειτούργησε δημιουργικά και απελευθερωτικά.

Ο Μιχάλης Αλμπάτης μίλησε για τα παιδικά του χρόνια στον Ζαρό και για την ανάγκη του να απομακρυνθεί από την τοπική κουλτούρα. Όπως είπε ο ίδιος, ο μοναδικός Έλληνας συγγραφέας που είχε διαβάσει μικρός ήταν ο Νίκος Καζαντζάκης, ενώ η επαφή του με τη λογοτεχνία προήλθε κυρίως από ξένα βιβλία.

«Ήθελα να αντιταχθώ στον έντονο πατριωτισμό και στην ασφυκτική ηθική», ανέφερε ο κ. Αλμπάτης, ο οποίος εξήγησε πως η λογοτεχνία ήταν ο μόνος τρόπος «να βγει στο κόσμο». Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο ίδιος στη βιβλιοθήκη του χωριού, που είχε δημιουργηθεί από τη δωρεά ενός γιατρού και περιλάμβανε κυρίως ξένη λογοτεχνία.

Η Δανάη Σιώζου εξιστόρησε τη δική της εμπειρία ανάμεσα στη Γερμανία και στην Ελλάδα, περιγράφοντας πώς ως παιδί αντιλαμβανόταν την Ελλάδα ως «παράδεισο», καθώς εδώ περνούσε τις διακοπές της.Θυμήθηκε, μάλιστα, μια σχολική άσκηση, την περίοδο της μεγάλης αλβανικής μετανάστευσης, όταν ζητήθηκε από τα παιδιά να περιγράψουν τι σημαίνει «παράδεισος» για εκείνα. «Ένα παιδί από την Αλβανία κι εγώ απαντήσαμε “η Ελλάδα”», σημείωσε με νόημα η κ. Σιώζου.

Η παρουσίαση

του αυτοβιογραφικού βιβλίου

του Διονύση Σαββόπουλου

Ξεχωριστή στιγμή της τρίτης  ημέρας της 22ης ΔΕΒΘ (Σάββατο 9 Μαΐου 2026)  αποτέλεσε και η παρουσίαση του αυτοβιογραφικού βιβλίου του Διονύση Σαββόπουλου με τίτλο: «Γιατί τα χρόνια φεύγουν χύμα» (εκδόσεις  «Πατάκη»), η οποία «φιλοξενήθηκε» στη μεγάλη αίθουσα του περιπτέρου 13, που «έφερε» το όνομα του μεγάλου θεσσαλονικιού τροβαδούρου.

Ενώπιον του πυκνού ακροατηρίου, μίλησαν οι Ευάγγελος Βενιζέλος, Νικόλας Σεβαστάκης, Σωκράτης Σινόπουλος και Χρήστος Χωμενίδης, ενώ παρούσα ήταν η σύζυγός του, Άσπα, ο εγγονός του, Διονύσης, ο παλαιός συνεργάτης του και εικαστικός, Αλέξης Κυριτσόπουλος, οι φίλοι  «εκδρομείς του ´60», καθώς και συγγραφείς.

Ο δημόσιος ρόλος

της λογοτεχνίας

Ο δημόσιος ρόλος της λογοτεχνίας και της πνευματικής εργασίας βρέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης: «Τι είναι μια συλλογικότητα; Όραμα, σκέψεις και στόχοι του Δικτύου Συγγραφέων».Τα μέλη του νεοσύστατου σωματείου «Δίκτυο Συγγραφέων» αναφέρθηκαν στο όραμά τους, στις ομάδες εργασίες που έχουν δημιουργήσει, στην ανάγκη δημιουργίας ενός «ανοιχτού» χώρου συνεργασίας με δράσεις, εκδηλώσεις και συμπράξεις με σχολεία, βιβλιοθήκες και κοινωνικούς φορείς. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ορατότητα και στην υπεράσπιση της πνευματικής εργασίας, για την οποία τόνισαν οι ομιλητές ότι η συγγραφή δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αυτονόητη ή άμισθη προσφορά.

Ως νεοσύστατος φορέας η συμμετοχή  του Δικτύου Συγγραφέων στην 22η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου ήταν η πρώτη δράση, που ανέπτυξε στη 22η ΔΕΒΘ και εκτός της έδρας, που «βρίσκεται» στην Αθήνα.

Ο ρόλος των βιβλιοθηκών

Στον ρόλο των βιβλιοθηκών ως «ζωντανών» χωρών πολιτισμού «εστίασε» η εκδήλωση για την καμπάνια «Διαβάζω» που ξεκίνησε από τις εκδόσεις «Νεφέλη» στην πλατφόρμα s22.gr με 500 τίτλους τον Ιανουάριο του 2026 και εμπλουτίζεται, καθώς και εξελίσσεται καθημερινά σε ένα χρήσιμο «εργαλείο» εμπλουτισμού των δανειστικών βιβλιοθηκών.

Πρόκειται για μια προσπάθεια διάθεσης αξιόλογων βιβλίων από τους εκδότες σε ιδιαίτερα χαμηλές τιμές, ώστε να αναγνωρίζεται ταυτόχρονα η αξία του βιβλίου, της εκδοτικής εργασίας και των πνευματικών δικαιωμάτων.

Οι ομιλητές ανέδειξαν τη σημασία της συνεργασίας ανάμεσα στους εκδότες, στις βιβλιοθήκες, στους δήμους και στις τοπικές κοινωνίες. Επιπλέον, οι ομιλητές επισήμαναν ότι οι βιβλιοθήκες δεν είναι απλοί αποδέκτες δωρεών, αλλά «ζωντανοί» χώροι πολιτισμού που μπορούν να «στηρίξουν» τη φιλαναγνωσία, να προσεγγίσουν νέους αναγνώστες και να λειτουργήσουν ως «κόμβοι» γνώσης, ιδιαίτερα στη σημερινή εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και των ψηφιακών εργαλείων.

Μπορούμε

να ξεχωρίσουμε

το έργο από το συγγραφέα του;

Έντονο προβληματισμό προκάλεσε και η κατάμεστη συζήτηση: «Μπορούμε να ξεχωρίσουμε το έργο από τον συγγραφέα του;», την οποία πραγματοποίησε το Σάββατο 9 Μαΐου 2026 η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος στην 22η ΔΕΒΘ. Το αρχαίο ερώτημα της σχέσης ανάμεσα στην ηθική του έργου και στην ηθική του συγγραφέα αποκτά σήμερα νέα ένταση και συχνά πολεμικά χαρακτηριστικά, σε μια εποχή κατά την οποία παραμένει ιδιαίτερα έντονη η δημόσια συζήτηση για τη «κουλτούρα της ακύρωσης», και για τα όρια της ελευθερίας της έκφρασης.

Η καθηγήτρια του Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ, Λίνα Παπαδοπούλου, υποστήριξε πως όσο μεγαλύτερη είναι η χρονική απόσταση που «χωρίζει» ένα δημιουργό και την εποχή του, τόσο περισσότερο το έργο μπορεί να αποσυνδεθεί από τον προσωπικό βίο του και να κριθεί αυτόνομα, με βάση την αισθητική και τη διαχρονική αξία του.Παράλληλα, η καθηγήτρια του ΑΠΘ «στάθηκε» στο κίνδυνο η προσωπική κριτική απέναντι σε ένα δημιουργό να μετατραπεί σε λογοκρισία ή σε απαγόρευση του έργου του.

Ο μεταφραστής και εκδότης, Θάνος Σαμαρτζής, προσέγγισε το όλο θέμα μέσα από μια φιλοσοφική και ιστορική διαδρομή. Αναφέρθηκε, δε, στην έννοια της «κουλτούρας της ακύρωσης» και στη μακρά παράδοση της ad hominem κριτικής.Μέσα από παραδείγματα από τη φιλοσοφία, τη ρητορική και την ιστορία των ιδεών, εξέτασε ο κ. Σαμαρτζής το πόσο μπορούμε τελικά να διαχωρίσουμε το δημιουργό από το δημιούργημά του.Τη συζήτηση συντόνισε ο συγγραφέας και πρόεδρος του Εφορευτικού Συμβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος, Σταύρος Ζουμπουλάκης, ο οποίος έδειξε από την αρχή το διαχρονικό χαρακτήρα του προβληματισμού γύρω από τη σχέση έργου και δημιουργού, αλλά και τη νέα βαρύτητα, που αποκτά το ζήτημα στη σύγχρονη δημόσια «σφαίρα».

Η καταγραφή

του δικτύου των μετοχίων

και των μονών

Στην 22η ΔΕΒΘ παρέστη το Σάββατο 9 Μαΐου του 2026 και ο καθηγητής Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Βουκουρεστίου, Tudor Dinu (εκδόσεις «Ακρίτας») ως καλεσμένος του υπουργείου Πολιτισμού της Ρουμανίας.Το βιβλίο του καθηγητή, Tudor Dinu θεωρείται καινοτόμο από πολλές απόψεις, καθώς καταγράφει με λεπτομέρεια το δίκτυο των μετοχίων και των μονών.

Αναλυτικότερα, υπήρχαν περίπου 220 μετόχια, από τα οποία τα 130 βρίσκονταν στη Βλαχία και τα 90 στη Μολδαβία, καλύπτοντας σχεδόν ολόκληρη την έκταση των ηγεμονιών.Σε όλα αυτά τα μετόχια υπήρχαν Έλληνες μοναχοί, με αποτέλεσμα οι μονές να εξελιχθούν σε σημαντικές κοιτίδες της ελληνικής γλώσσας και φορείς διάδοσης του ελληνικού πολιτισμού.Μάλιστα, πολλές από αυτές ανέπτυξαν έντονη πολιτιστική δραστηριότητα και εξελίχθηκαν σε ισχυρούς οικονομικούς παράγοντες της εποχής.

«Οι Ρουμάνοι, διαδραμάτισαν πολύ σημαντικό ρόλο σε αυτήν τη διαδικασία, γεγονός που με «οδήγησε» να μελετήσω το φαινόμενο μέσα από την έρευνα συνολικά 60.000 εγγράφων», επισήμανε ο καθηγητής, Tudor Dinu.

Ένα από τα χαρακτηριστικά

ερωτικά μυθιστορήματα

των Millennials

Ως καλεσμένος του Ινστιτούτου Γκαίτε Θεσσαλονίκης παρέστη το Σάββατο 9 Μαΐου 2026 και ο συγγραφέας, Leif Randt στη 22η ΔΕΒΘ με το μυθιστόρημά του «Allegro Pastell» (εκδόσεις «Ελκυστής»), το οποίο θεωρείται ως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά ερωτικά μυθιστορήματα των Millennials γραμμένο σε ένα πολύ μινιμαλιστικό φορμάτ.

Ο συγγραφέας αναφέρεται στο βιβλίο σε μια γενιά που αναζητά τις έντονες εμπειρίες και ζει με τη συνείδηση ότι ο κόσμος γύρω της βρίσκεται διαρκώς σε κρίση.Όπως σημείωσε ο ίδιος, από τη δεκαετία του 1990 και μετά, η κουλτούρα των τέκνο πάρτι και η χρήση ουσιών συνδέθηκαν με μια πολιτιστική πρακτική, που αφορά στην ένταση της στιγμής, στη μουσική και στην ανάγκη για βίωμα.Ιδιαίτερη θέση στο βιβλίο του κ. Randt έχει και το κινητό τηλέφωνο, όχι ως μέσο απομόνωσης αλλά ως ένα «εργαλείο» συναισθηματικής επικοινωνίας.

Οι ήρωες μοιράζονται στιγμές και συναισθήματα εξ αποστάσεως, με την τεχνολογία να λειτουργεί τελικά ως ένα στοιχείο που τους «φέρνει» πιο κοντά. Οι δύο πρωταγωνιστές ανήκουν σε μια γενιά που μεγάλωσε πριν από την πανδημία, τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις πολιτικές ανακατατάξεις των τελευταίων χρόνων, όταν κυριαρχούσε η αίσθηση ότι «πρέπει να σωθεί ο πλανήτης».Παρ’ όλα αυτά, «κουβαλούν» βαθιά μέσα τους την ιδέα μιας αναπόφευκτης καταστροφής, ενώ προσπαθούν να παραμείνουν θετικοί και αισιόδοξοι στη ζωή τους. Ο συγγραφέας περιέγραψε τους χαρακτήρες ως βαθιά ρομαντικούς, αλλά και συναισθηματικά ανώριμους.

Οι Λαβωμένοι

Η μνήμη, το τραύμα και οι πληγές που αφήνουν τα αυταρχικά καθεστώτα «βρέθηκαν» το Σάββατο 9 Μαΐου του 2026 στο επίκεντρο της παρουσίασης του βιβλίου, «Οι Λαβωμένοι» της Teodora Dimova (εκδόσεις « Έναστρον»), που έγινε υπό την παρουσία και της μεταφράστριας του βιβλίου στα ελληνικά, Μπλαγκορόντνα Φιλεβσκα-Πανάγου.

Η συγγραφέας ανέφερε πως επέλεξε να αφηγηθεί την ιστορία μέσα από τρεις γυναίκες που βρίσκονται στο ίδιο κελί και έχουν υπάρξει θύματα της σκληρότητας του καθεστώτος. Η κ. Dimova εξήγησε ότι μόνο μέσα από αυτή τη λογοτεχνική προσέγγιση μπορούσε να διαχειριστεί το θέμα:«Ήταν ο μόνος τρόπος να σωθώ και να μη γράψω σαν ιστορικός, αλλά σαν μυθιστοριογράφος».

Η ίδια σημείωσε πως, παρότι δε βασίστηκε σε ένα συγκεκριμένο πραγματικό περιστατικό, οι ιστορίες και οι χαρακτήρες «γεννήθηκαν» μέσα από τη συλλογική μνήμη και την ατμόσφαιρα της εποχής.

«Όλες τις ιστορίες τις έχω σκεφτεί εγώ»,  υπογράμμισε η κ. Dimova,  η οποία αφηγήθηκε ότι ωστόσο ότι πολλοί αναγνώστες της έλεγαν πως γεγονότα του βιβλίου «συνέβησαν ακριβώς και στη δική τους οικογένεια».Αναφερόμενη στη Βουλγαρία και στις πρώην σοσιαλιστικές χώρες, υποστήριξε η κ.Dimova πως οι συνέπειες των καθεστώτων και των εμφύλιων διχασμών παραμένουν «βαθιά χαραγμένες» στις κοινωνίες.«Αυτό που συνέβη στη Βουλγαρία έχει συμβεί σε όλες τις πρώην σοσιαλιστικές χώρες», υπογράμμισε η κ. Dimova προσθέτοντας ότι αντιλαμβάνεται πως και στην Ελλάδα ο εμφύλιος άφησε «βαθιά» τραύματα.

«Αυτές οι πληγές δε μπορούν να θεραπευτούν για πολλές γενιές», συμπλήρωσε.

Για το

πλήρες πρόγραμμα

της 22ης ΔΕΒΘ

Το συνολικό πρόγραμμα της 22ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης, η οποία ολοκληρώνεται σήμερα  (Κυριακή 10 Μαΐου 2026). έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα:

 https://thessalonikibookfair.gr/programme/ .

Οι βιβλιόφιλοι και οι βιβλιόφιλες της Θεσσαλονίκης και όχι μόνο μπορούν να εξερευνήσουν τις  διάφορες ενότητες και να ανακαλύψουν τις εκδηλώσεις που τους ενδιαφέρουν! Ακόμη, οι βιβλιόφιλοι και οι βιβλιόφιλες μπορούν να βρουν περισσότερες πληροφορίες ή λεπτομέρειες για τη διοργάνωση και όλα τα δελτία τύπου:

♦Στην ιστοσελίδα της ΔΕΒΘ: https://www.thessalonikibookfair.gr/ .

♦Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που διαχειρίζεται το ΕΛΙΒΙΠ.

Αμφότερα ενημερώνονται και εμπλουτίζονται διαρκώς.

Διοργανωτές

και υποστηρικτές

της 22ης ΔΕΒΘ

Η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης (ΔΕΒΘ) διοργανώνεται από το Ελληνικό Ίδρυμα Βιβλίου και Πολιτισμού (ΕΛΙΒΙΠ).

Γίνεται σε συνεργασία με:

♦Τη ΔΕΘ–HELEXPO.

♦Τους Έλληνες εκδότες.

♦Το Δήμο Θεσσαλονίκης.

Υλοποιείται με την υποστήριξη:

♦Του υπουργείου Πολιτισμού.

♦Της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.

Συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, στο πλαίσιο του ΠΕΠ Κεντρικής Μακεδονίας 2021-2027. Η ΔΕΒΘ είναι μέλος του Φόρουμ Διεθνών Εκθέσεων Βιβλίου και του Ευρωπαϊκού Δικτύου Εκθέσεων Βιβλίου «ALDUS UP».

Σημειωτέον ότι ο «Τυπολόγος» είναι ένας από τους χορηγούς επικοινωνίας της 22ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης.

Το ωράριο λειτουργίας

της 22ης ΔΕΒΘ

Η 22η ΔΕΒΘ λειτουργεί:

♦Τη Κυριακή 10 Μαΐου 2026:10:30-21:00.

©Typologos.com 2026