«Στη Σπηλιά- Ιστορίες από το σκοτάδι στο φως» στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης

Εγκαίνια

Πέμπτη 15 Μαΐου 2025

20.00

Στα σπήλαια αρχαιολογικού ενδιαφέροντος της βόρειας Ελλάδας «εστιάζει» η νέα περιοδική έκθεση του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης (ΑΜΘ) και της Εφορείας Παλαιοανθρωπολογίας και Σπηλαιολογίας (ΕΠΣ) με τίτλο: «Στη Σπηλιά: Ιστορίες από το σκοτάδι στο φως», που εγκαινιάζεται στις 8 το βράδυ της Πέμπτης 15 Μαΐου 2025 από την υπουργό, Λίνα Μενδώνη, καθώς και είναι η πρώτη φορά που διοργανώνεται ένα εκθεσιακό δρώμενο με αυτό το περιεχόμενο.

Ο στόχος της έκθεσης

Βασικός στόχος της έκθεσης είναι η ανάδειξη της πολιτισμικής σημασίας  των σπηλαίων από την παλαιολιθική εποχή έως και σήμερα.

Συνολικά 296 αντικείμενα από την Παλαιολιθική εποχή μέχρι και τα νεότερα χρόνια και 30 σπήλαια ή  βραχοσκεπές αρχαιολογικού ενδιαφέροντος της βόρειας Ελλάδας παρουσιάζονται σε δύο αίθουσες, οι οποίες μεταμορφώθηκαν σε ένα δαιδαλώδες σπήλαιο.

Η ιστορία

των σπηλαίων

Κάθε έκθεμα αποτελεί ένα κομμάτι του παζλ που αφηγείται την ιστορία των σπηλαίων και της αλληλεπίδρασης του ανθρώπου με αυτά.

Παράλληλα, αναδεικνύονται οι μεθοδολογικές και οι τεχνικές ιδιαιτερότητες, ο συναρπαστικός χαρακτήρας και οι ποικίλες προκλήσεις της αρχαιολογικής, παλαιοανθρωπολογικής και σπηλαιολογικής έρευνας.

Το μοναδικό

και εύθραυστο οικοσύστημα

των σπηλαίων

Στην έκθεση αντιμετωπίζονται τα σπήλαια ως ένα αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής των ανθρώπων και αυτή η άρρηκτη σχέση αποτυπώνεται πολύ-επίπεδα. Το μοναδικό και εύθραυστο οικοσύστημα των σπηλαίων εκλαμβάνεται όχι απλώς ως ένας γεωλογικός σχηματισμός, αλλά ως ένα περιβάλλον.

Εκλαμβάνεται ως ένας βιωμένος χώρος, με τον άνθρωπο να συνδέεται μαζί του από την πρώτη στιγμή της ύπαρξής του.

Το σπήλαιο είναι τόπος, όπου βιώθηκε το αίσθημα της καταφυγής και της ασφάλειας, του εγκλεισμού, του τραύματος, της γιορτής και της τελετουργίας, της αποκαλυπτικής εμπειρίας, της επαφής με τις θεότητες, της αναγέννησης, της μετάβασης  και της φιλοσοφικής αναζήτησης.

Οι πέντε κύριες ενότητες

Το ποικίλο αυτό φάσμα παρουσιάζεται στον επισκέπτη και στην επισκέπτρια μέσα από τις εξής πέντε κύριες ενότητες:

♦Ένα ημερολόγιο του παρελθόντος.

♦Η αρχαιολογία των σπηλαίων.

♦Η άλλη όψη των σπηλαίων.

♦Ακολουθώντας τις διαδρομές.

♦Ρίχνοντας φως στη σπηλιά.

Τα εκθέματα

Λίθινα και οστέινα εργαλεία, κεραμική, γλυπτά, επιγραφές, νομίσματα, χάλκινα εργαλεία και όπλα, πήλινα ειδώλια, χάλκινα και χρυσά κοσμήματα, λατρευτικές εικόνες, ανθρωπολογικό, αρχαίο βοτανολογικό και αρχαίο ζωολογικό υλικό μαζί με έργα  σύγχρονης τέχνης, «φωτίζουν» τις διαφορετικές πτυχές της σχέσης του ανθρώπου με το σπήλαιο.

Ιδιαίτερη ενότητα αφιερώνεται στους επιστήμονες που εμπλέκονται στην εξερεύνηση των σπηλαίων.

Τα αρχαιολογικά κατάλοιπα

Τα περισσότερα παρουσιαζόμενα αρχαιολογικά κατάλοιπα προέρχονται από τις συλλογές της Εφορείας Παλαιοανθρωπολογίας-Σπηλαιολογίας.

Η  οργάνωση της έκθεσης αποτελεί «καρπό» της εξαιρετικής συνεργασίας με έντεκα Εφορείες Αρχαιοτήτων (Άρτας, Ημαθίας, Ιωαννίνων, Καβάλας-Θάσου, Λάρισας, Μαγνησίας, Σερρών, Ροδόπης, Χαλκιδικής και Αγίου Όρους, Φλώρινας και Χίου) και τρία μουσεία (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού και το Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών του ΑΠΘ).

Οι συγκεκριμένες Εφορείες και τα τρία μουσεία «δάνεισαν» αντιπροσωπευτικά αντικείμενα των συλλογών τους.Πολλά από αυτά είναι αδημοσίευτα ευρήματα, τα  οποία θα παρουσιαστούν για πρώτη φορά στο κοινό.

Παράλληλες δράσεις

και επιστημονικός κατάλογος

Η έκθεση θα πλαισιωθεί με παράλληλες δράσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα για σχολεία και οικογένειες, ξεναγήσεις, μουσικές συναυλίες και επιστημονικές διαλέξεις.

Συνοδεύεται και τεκμηριώνεται από ένα δίγλωσσο (στα ελληνικά και στα αγγλικά) επιστημονικό κατάλογο στον οποίο περιλαμβάνονται δεκαπέντε κείμενα που αφορούν στην αρχαιολογία των σπηλαίων, στις λαογραφικές παραδόσεις που σχετίζονται με αυτά, αλλά και κείμενα, τα οποία εξηγούν στον αναγνώστη τη διαδικασία της γένεσης  των σπηλαίων και το σύνθετο οικοσύστημά τους.

Είναι η πρώτη φορά που διοργανώνεται μια έκθεση αφιερωμένη στην αρχαιολογία των σπηλαίων που δημιουργήθηκαν μεν στο απώτατο παρελθόν από φυσικές διεργασίες, αλλά στη συνέχεια προσείλκυσαν τον άνθρωπο από τα πρώτα βήματά του.

Ο προστατευμένος και απόκοσμος χώρος του σπηλαίου αποτελεί ακόμη και σήμερα χώρο ποικίλων χρήσεων, αλλά και έμπνευσης για τον άνθρωπο.

©Typologos.com 2025