Η τέχνη και ο πολιτισμός υπό επιτήρηση μορφές και μηχανισμοί χειραγώγησης στον 21ο αιώνα

Ημερίδα του

Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς

και του Ινστιτούτου

Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ

«Η τέχνη και ο πολιτισμός υπό επιτήρηση: μορφές και μηχανισμοί χειραγώγησης στον 21o αιώνα», είναι το θέμα της ημερίδας που θα πραγματοποιήσει το Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ, στις 5.30 το απόγευμα της Τρίτης 11 Νοεμβρίου 2025 στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης, στην Αττική.

Κατά τη διάρκεια της ημερίδας θα μιλήσουν ερευνητές  και καλλιτέχνες, οι οποίοι αναζητούν τις μορφές που παίρνουν οι απαγορεύσεις και οι χειραγωγήσεις στην τέχνη. Ως ειδικοί αναζητούν τη μορφή των απειλών  που αντιμετωπίζει σήμερα η καλλιτεχνική έκφραση. Θα συζητήσουν, δε, με το κοινό  τους τρόπους αντίστασης στις διάφορες μορφές της χειραγώγησης και του περιορισμού της καλλιτεχνικής ελευθερίας.

Δύο Θεματικά Πάνελ

Πρώτο Πάνελ (17:30)

Το πρώτο πάνελ έχει ως θέμα: «Τι απειλεί την τέχνη σήμερα; Μορφές χειραγώγησης πέραν της λογοκρισίας».

Οι ομιλητές θα «εστιάσουν» στις σύγχρονες – άμεσες και έμμεσες – μορφές χειραγώγησης της τέχνης και του πολιτισμού που δε χρειάζονται τη λογοκρισία και την απαγόρευση, προκειμένου να ελέγξουν και να κατευθύνουν τη καλλιτεχνική δημιουργία, αλλά κινητοποιούν σύνθετους μηχανισμούς πέραν της λογοκρισίας και της απαγόρευσης.

Ταυτόχρονα, θα εξετάσουν την αγορά της τέχνης και  την πολιτιστική βιομηχανία, την χρήση της τέχνης ως όργανα «ήπιας ισχύος», προκειμένου να προβληθούν συγκεκριμένες θεματικές και να αποκλειστούν άλλες.

Από τους εισηγητές και τις εισηγήτριες θα αναλυθούν οι ψηφιακές πλατφόρμες και το πολιτιστικό μάρκετινγκ, η εργαλειοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς για την ενίσχυση των εθνικών ή των θρησκευτικών ταυτοτήτων, καθώς και οι κάθε μορφής εξαρτήσεις και τα θεσμικά φίλτρα αυτών.

Οι εισηγητές- εισηγήτριες  

του πρώτου πάνελ

Στο πρώτο πάνελ συμμετέχουν οι:

♦Γεωργία Λαλέ (εικαστικός-ακτιβίστρια).

♦ Μήτσος Μπιλάλης (ιστορικός, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας).

♦ Θούλη Μισιρλόγλου (Καλλιτεχνική Διευθύντρια του ΜΟΜus- Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης).

♦Μάρθα Μπουζιούρη (σκηνοθέτρια, Τμήμα Θεάτρου  του ΑΠΘ).

♦Δημήτρης Πλάντζος (καθηγητής Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ).

Συντονιστής θα είναι ο ομότιμος καθηγητής ιστορίας του ΕΚΠΑ, Αντώνης Λιάκος.

Δεύτερο Πάνελ

(20:00)

Το δεύτερο πάνελ τιτλοφορείται: «Η λογοκρισία στην τέχνη» και στο οποίο θα παρουσιαστούν συγκεκριμένες πρακτικές λογοκρισίας στις εικαστικές τέχνες, στο κινηματογράφο, στη μουσική, καθώς και στο θέατρο.

Ακαδημαϊκοι και καλλιτέχνες-καλλιτέχνιδες από διαφορετικά πεδία της πολιτιστικής δημιουργίας αναμένεται να μιλήσουν στο πάνελ αυτό, ώστε να «μοιραστούν» προσωπικές εμπειρίες, να παρουσιάσουν ιστορικά ή σύγχρονα παραδείγματα λογοκρισίας και να συζητήσουν τις συνέπειες, που επιφέρει αυτή στη δημοκρατία,  καθώς και στη κοινωνία.Τα κεντρικά ερωτήματα του πάνελ αυτού σχετίζονται, τόσο με την πολιτική και τη θεσμική λογοκρισία, όσο και με τη κοινωνική λογοκρισία και με την αυτολογοκρισία.

Δε θα παραληφθούν να συζητηθούν τα θέματα της αντίστασης της τέχνης ως πεδίο του πολιτικού και ηθικού αγώνα.

Οι εισηγητές- εισηγήτριες 

του δεύτερου πάνελ

Στο  δεύτερο πάνελ συμμετέχουν οι:

♦Άκης Έβενης (παραγωγός ραδιοφωνικών προγραμμάτων).

♦Θανάσης Ζερίτης (σκηνοθέτης-ηθοποιός).

♦Νεφέλη Μαϊστράλη (ηθοποιός, δραματουργός, συγγραφέας).

♦Πηνελόπη Πετσίνη (φωτογράφος, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής).

♦Πάρις Ρούπος (stand up κωμικός).

♦Δημήτρης Χριστόπουλος (καθηγητής της Πολιτειολογίας του Πάντειου Πανεπιστημίου).

Συντονίστρια θα είναι η δημοσιογράφος, Μαριλένα Κατσίμη.

Ακρόαση

λογοκριμένων τραγουδιών

Ακόμη, θα ακουστούν λογοκριμένα τραγούδια από το ελληνικό και το ξένο μουσικό ρεπερτόριο, τα οποία σε διάφορες ιστορικές στιγμές απαγορεύτηκαν ή υπέστησαν λογοκρισία λόγω του πολιτικού ή του κοινωνικού περιεχομένου τους (επιμέλεια: Άκης Έβενης).

Έκθεση περιστατικών

εικαστικής λογοκρισίας

Επιπλέον, θα λάβει χώρα και μια έκθεση περιστατικών εικαστικής λογοκρισίας με ντοκουμέντα-μαρτυρίες από  περιπτώσεις καλλιτεχνικών έργων, τα οποία υπέστησαν λογοκρισία ή απαγορεύτηκαν στην Ελλάδα.

Με τον τρόπο αυτό  θα αναδειχθεί η σχέση μεταξύ της εξουσίας, της ιδεολογίας και της καλλιτεχνικής δημιουργίας. (επιμέλεια: Πηνελόπη Πετσίνη, στο πλαίσιο του έργου ΕΛΙΔΕΚ «CIVIL»).

Σκοπός της ημερίδας

Η ημερίδα επιδιώκει να αναδείξει μερικά από τα κρίσιμα διακυβεύματα της σύγχρονης εποχής, που αφορούν στη σχέση του πολιτισμού, της τέχνης και της δημοκρατίας. Στόχος είναι να «ανοίξει» ένας ουσιαστικός δημόσιος διάλογος για την υπεράσπιση της ελευθερίας της έκφρασης, την προστασία της καλλιτεχνικής δημιουργίας από κάθε μορφή χειραγώγησης και τη δημιουργία συνθηκών που θα επιτρέψουν στην τέχνη να «ανθίζει» ελεύθερα και να συμβάλλει στην κριτική σκέψη, καθώς και στη δημοκρατική κουλτούρα.

Την εκδήλωση θα προλογίσουν:

Εκ μέρος του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς, η ιστορικός και διευθύντρια του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς, Μαρία Ρεπούση.

Εκ μέρους του Ινστιτούτου Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ, ο συντονιστής του Κύκλου Πολιτισμικής Πολιτικής και πρώην υφυπουργός, Κώστας Στρατής.

Είσοδος στην ημερίδα είναι ελεύθερη.

Πληροφοριακά στοιχεία

♦Ημερομηνία: Τρίτη 11 Νοεμβρίου 2025

♦Ώρα: 17:30-22:00.

♦Τόπος: Δημοτική Αγορά Κυψέλης.

♦Συνδιοργάνωση: Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς – Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών ΈΝΑ.

©Typologos.com 2025