Υπερφίαλος

Της Ιωάννας Βασιλειάδου

Αρθρογράφου

20:35:28,10/08/2019
Υπερφίαλος- σχέδιο- Φωτογραφία από Emmie_Norfolk από Pixabay

Η Ιωάννα Βασιλειάδου γράφει για τον υπερφίαλο άνθρωπο και την αλαζονεία. Φωτογραφία από Emmie_Norfolk από Pixabay

Αλαζονεία έξις προσποιητή, αγαθών μη υπαρχόντων 
(Η αλαζονεία είναι η προσποίηση προτερημάτων που δεν υπάρχουν) – Πλάτων

Η λέξη υπερφίαλος προέρχεται από την αρχαία ελληνική ὑπερφίαλος ομόρ. του φύω, < ὑπέρ + φύω + -αλος (μάλλον όχι < ὑπέρ + φιάλη)>. Κατ’ άλλη, νεότερη  άποψη, η λέξη πρέπει να συνδεθεί με το ρήμα φύομαι (πρβλ. τη σημ. του ὑπερφυής «υπερμεγέθης, υπέρογκος, πελώριος, εξαίσιος») .Δηλώνει αυτόν που χαρακτηρίζεται από υπερβολική αλαζονεία και έπαρση.

Η λέξη υπερφίαλος είναι σύνθετη από το υπέρ + φιάλη, που σημαίνει ξεχειλισμένο μπουκάλι, υπέρμετρα γεμάτος, με στοιχεία υπερβολής. Είναι αυτός που έχει υπερβολική αισιοδοξία και χωρίς επαφή με την πραγματικότητα.  Έχει αδικαιολόγητη αλαζονεία κι έπαρση. Από αυτήν τη συμπεριφορά προκύπτει και η φράση: «Υπερφίαλες αξιώσεις».

Ο υπερφίαλος άνθρωπος είναι ο άνθρωπος, ο οποίος έχει μεγάλη ιδέα για τον εαυτό του. Είναι αυτός, που υπερτιμά τον εαυτό του. Που θεωρεί τους συνανθρώπους του, κατώτερους και τους χρησιμοποιεί ως αντικείμενα ταπεινώνοντάς τους. Ο υπερφίαλος άνθρωπος θεωρεί ότι τίποτα δεν μπορεί να τον σταματήσει.

Είναι μια  χρόνια ψυχοπαθολογική κατάσταση κατά την οποία το άτομο «πεινάει» για δόξα, βιώνοντας υπερβολική αυτοπεποίθηση, αυταρέσκεια κι  αίσθηση μοναδικότητας. Η αλαζονεία συνδέεται άρρηκτα με το  ναρκισσισμό. Η επιτυχία κάνει τον υπερφίαλο να νιώθει ανίκητος, αλάνθαστος, μοναδικός και  «θεός».

Ως ηγέτης ο υπερφίαλος δεν εκφράζει συναισθήματα και δεν ενδιαφέρεται να κατανοήσει τους άλλους, παρότι ο ίδιος θέλει την κατανόηση όλων. Είναι συναισθηματικά απομονωμένος, γίνεται σκληρός, επιθετικός, διεκδικητικός, όταν οι άλλοι δεν τον υποστηρίζουν και δεν τον εμπιστεύονται.

Συνήθως αυτό προέρχεται από μέσα του,  εξαιτίας της υπερβολικής σιγουριάς, αγνοώντας τη ρήση  ότι: «η δικαιοσύνη έχει μεγαλύτερη ισχύ από την αλαζονεία » (Ησίοδος). Πολλοί ηγέτες καταστράφηκαν,  επειδή ήταν υπερφίαλοι.

Ο υπερφίαλος άνθρωπος είναι υπερβολικά εγωιστής. Ο εγωισμός είναι πάθος αχαλίνωτο κι ολέθριο. Οι αρχαίοι Έλληνες απεχθάνονταν τους υπερφίαλους ανθρώπους. Ο Ηράκλειτος έλεγε: «Οίησις προκοπής εγκοπή (εμπόδιο)» και: «οίηση, αρρώστια θεόσταλτη». Ο Χίλων δίδασκε: «τα μεν υψηλά ταπεινούν, τα δε ταπεινά υψούν». Ο Βίας, έλεγε: «ό,τι αν αγαθό πράττης, θεούς, μη σε αυτόν αιτιών».

​Στην χριστιανική πίστη επισημαίνεται ότι η συμπεριφορά του υπερφίαλου ανθρώπου είναι ενάντια στο Θείο θέλημα.  Στην Καινή Διαθήκη διαβάζουμε «ο υψών εαυτόν ταπεινωθήσεται» (Λουκ., ιδ»11). «Ο Θεός υπερηφάνοις αντιτάσσεται, ταπεινοίς δε δίδωσι χάριν» (Ιακ. δ»6). «Μη υψηλοφρόνει, αλλά φοβού». (Ρωμ. ια»20). «μη φυσιούσθε κατά του ετέρου. Τι γαρ σε διακρίνει; Τι δ’ έχεις ό ουκ έλαβες; Ει δε και έλαβες, τι καυχάσαι ως μη λαβών;» (Α’ Κορ. δ’ 6)».

Σύμφωνα με τους Πατέρες της Εκκλησίας,  ο υπερφίαλος άνθρωπος  βρίσκεται μέσα στην αμαρτία. Η αλαζονεία είναι η  άρνηση  του Θεού, η  εφεύρεση  των δαιμόνων, η μητέρα  της κατάκρισης, ο απόγονος των επαίνων, ο πρόδρομος  της παραφροσύνης, ο πρόξενος των πτώσεων,  η πηγή του  θυμού και η  θύρα της υποκρισίας.

Ο Ιωάννης Χρυσόστομος υπενθυμίζει: «Όταν είμαστε κυριευμένοι (από αλαζονεία), είτε νηστεία, είτε ελεημοσύνες, είτε οτιδήποτε άλλο κάνουμε, όλη η ζωή μας, γίνεται ακάθαρτη. Διότι ακάθαρτος παρά Θεώ πας υψηλοκάρδιος»

.Ο Εφραίμ ο Σύρος συμβουλεύει: «Ταπείνωσον τον λογισμόν της υπερηφανείας, πριν η υπερηφάνεια σε ταπεινώσει».  Κατά τον πάπα Γρηγόριο Α’ (590-604), η αλαζονεία είναι ένα από τα επτά «θανάσιμα αμαρτήματα» και  μάλιστα εστί η  μητέρα όλων των αμαρτιών. Ονομάζονται «θανάσιμα» αμαρτήματα,  γιατί, κατ’ αυτόν, μπορούν να στερήσουν τη θεία χάρη. Η υπερφίαλη συμπεριφορά δεν δηλώνει πίστη κι ευλάβεια.

Ο υπερφίαλος, λοιπόν,  άνθρωπος είναι η χείριστη μορφή ανθρώπου. Πολύ κακό είναι  να είμαστε υπερφίαλοι οι ίδιοι και ακόμη χειρότερο να συναναστρεφόμαστε με τέτοιου είδους ανθρώπους. Γιατί ο υπερφίαλος άνθρωπος διακατέχεται από ματαιόδοξο συναίσθημα ανωτερότητας, εκχειλίζει από αλαζονεία, είναι αυθάδης και θρασύς, ενώ προβάλλει τα υπαρκτά ή και ανύπαρκτα προσόντα του!

©Typologos.com 2019

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.