Τα Fake News και το Illustration της ενημέρωσης


Του Νίκου Μόσχοβου

Δημοσιογράφου- συγγραφέα 

17:45:10,12/23/2018
Fake news template

Ο δημοσιογράφος -συγγραφέας Νίκος Μόσχοβος γράφει για τα Fake News και την περίπτωση του Κλάας Ρελότσιους

Το γεγονός κατασκευής ψεύτικων ρεπορτάζ από το ρεπόρτερ Κλάας Ρελότσιους και τα οποία δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό «Spiegel» δεν αποτελεί  η μοναδική περίπτωση βραβευμένου ανθρώπου  από το  χώρο του Τύπου (άνδρα ή γυναίκας), που κατασκεύασε fake news και κατόρθωσε να τα παρουσιάσει ως πραγματικά.

Κατά το παρελθόν είχαν καταγραφεί κι άλλες τέτοιες περιπτώσεις – ακόμα και δημοσιογράφων,  στους οποίους απονεμήθηκε το περίφημο βραβείο του Pulitzer – αλλά  το συγκεκριμένο συμβάν νομίζουμε πως ήρθε σε μια πολύ άσχημη χρονική στιγμή γενικά για τον Τύπο ανά την υφήλιο.

Ιδιαίτερη εντύπωση μας έκανε το γεγονός ότι όσο πιο πολύ έπαιρνε βραβεία ο Κλάας Ρελότσιους τόσο πιο πολύ «κατασκεύαζε» γεγονότα από το άγχος – όπως δικαιολογήθηκε ο ίδιος –  να επιβεβαιώσει τη φήμη του καλού ρεπόρτερ.

Ο καλός δημοσιογράφος, όμως, δε χρειάζεται να επιβεβαιώσει  τίποτα «κυνηγώντας» όλο και πιο απίστευτες ή δραματικές ιστορίες. Από την ταπεινή εμπειρία μας,  ως δημοσιογράφοι  νομίζουμε πως η καλή έρευνα φαίνεται από το πως αντιμετωπίζει ο ίδιος ή και η ίδια την κάθε ιστορία.

Δεν υπάρχει μικρή ή μεγάλη ιστορία! Υφίσταται μόνον η είδηση, την οποία θα πρέπει να τη δώσεις καλά. Ακόμα και σε ένα κείμενο των 100 λέξεων μπορείς να  μεταδώσεις– αποδώσεις ένα θέμα, για το οποίο δύναται να μιλήσουν μετά οι πάντες.

Εξάλλου, η όλη θεώρηση –  άποψη , με την οποία δικαιολογήθηκε ο κ. Ρελότσιους δε στέκει σε καμία περίπτωση, γιατί οι πραγματικοί δημοσιογράφοι δεν επιζητούν ούτε να γίνουν «σταρ», δε θέλουν να τιμώνται με  βραβεία ή  τιμές, αλλά να τιμούν καθημερινά  το επάγγελμά τους, που έχει και τα χαρακτηριστικά του λειτουργήματος.

Δεν υπάρχει μικρή ή μεγάλη είδηση,γιατί αν το δει κανείς ανθρώπινα ακόμα και ένα αυτοκινητιστικό ατύχημα ή δυστύχημα επηρεάζει την πορεία των τραυματιών ή των θυμάτων και του περιβάλλοντος τους.

Μάλιστα, να γράψει κάποιος δημοσιογράφος λάθος  τη διεύθυνση ενός φαρμακείου, τότε αυτό  μπορεί να οδηγήσει το λιγότερο στην ταλαιπωρία ενός ανθρώπου, καθώς και των συγγενών του. Το να παρουσιάσεις  ως ρεπόρτερ ότι μίλησες με πρόσωπα, τα οποία ουδέποτε έχεις επικοινωνήσει μαζί τους, μόνο για να εντυπωσιάσεις δεν είναι ….έρευνα  κι ούτε … δημοσιογραφία.

«Να μην εγκαταλείψεις ποτέ το πεζοδρόμιο», μας  είπε κάποτε ένας μεγάλος δάσκαλος της δημοσιογραφίας και είχε δίκιο, γιατί μόνον η επιτόπια έρευνα  σου δίνει τα καλύτερα στοιχεία. Γιατί μόνο με την επιτόπια έρευνα μπορείς να γνωρίσεις καλύτερα το όλο περιβάλλον και να το μεταδώσεις.

Τα βασικότερα  ζητήματα – ερωτήματα  που προέκυψαν  από τις αποκαλύψεις για τα «ρεπορτάζ» του Κλάους Ρελότσιους είναι  τέσσερα:

1.Αρκούν  ή εφαρμόζονται πιστά οι κανόνες διασταύρωσης των στοιχείων μιας δημοσιογραφικής έρευνας;

2.Αρκεί ένα πολυδιαφημιζόμενο όνομα για την αξιοπιστία της είδησης;

3.Τι θα πρέπει να κάνουν οι ιστορικές ή διάσημες δημοσιογραφικές επωνυμίες, ώστε να προστατευτούν καλύτερα από παρόμοια φαινόμενα;

4.Δε θα έπρεπε να γίνουν πιο αυστηρές οι δικλείδες ασφαλείας των δημοσιογραφικών βραβείων;

Ως αρχικό προβληματισμό, θέτουμε πως η αρχή της αξιοπιστίας της είδησης δε θα πρέπει να είναι μόνο μια πολυδιαφημισμένη επωνυμία, αλλά η εφαρμογή του τρόπου ελέγχου – διασταύρωσης από κάθε μέσο ενημέρωσης (μικρό και μεγάλο). Αυτό σου φέρει τον κόσμο και τις διαφημίσεις.

Μια τέτοια είδους αντιμετώπιση θα φέρει περισσότερο κοινό σε κάθε μέσο μαζικής ενημέρωσης (ψηφιακό,  ηλεκτρονικό, έντυπο, ραδιοφωνικό και τηλεοπτικό). Το αποτέλεσμα θα είναι κερδίσει ξανά ο Τύπος την πρωτοκαθεδρία στην εμπιστοσύνη του κόσμου.

Θα επανέλθουμε σύντομα στο θέμα των Fake News , γιατί είναι κομβικής σημασίας για το παρόν και το μέλλον της δημοσιογραφίας…

©Typologos.com 2018

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

four × one =

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.