Ραγδαίες εξελίξεις στη δημοσιογραφία μέσω των ηλεκτρονικών εργαλείων

Του Νίκου Μόσχοβου

Δημοσιογράφου –  συγγραφέα

19:30:33,08/03/2019
Σχέδιο-Φωτογραφία από Gerd Altmann από το Pixabay

Ο δημοσιογράφος -συγγραφέας Νίκος Μόσχοβος γράφει για τις ραγδαίες εξελίξεις στη δημοσιογραφία μέσω των ηλεκτρονικών εργαλείων .Φωτογραφία από Gerd Altmann από το Pixabay

Από την επιστημονική εργασία του ίδιου
«Διερεύνηση των εξελίξεων στο πεδίο της ερευνητικής  δημοσιογραφίας  υπό  το πρίσμα των δυνατοτήτων
που παρέχουν οι νέες υπηρεσίες του διαδικτύου και κυρίως της δημοσιογραφίας δεδομένων»

Η χρήση των ηλεκτρονικών υπολογιστών για την ανάλυση δημοσιογραφικών δεδομένων άρχισε να υλοποιείται από το 1967 και μετέπειτα,  όπως περιγράφεται  στο χρηστικό οδηγό του  Brant Houston.

Η ειδικότητα  της Δημοσιογραφίας Δεδομένων σημείωσε σημαντικά «άλματα» κατά  τη διάρκεια των τελευταίων χρόνων της δεκαετίας του 1980 και συνεχίζεται έως  και τις ημέρες μας. Σταθμός στην εξέλιξη αυτή στάθηκε η δημοσίευση  σειρών  –  ιστοριών   με τη χρησιμοποίηση  μεθόδων  τύπου CAR από την εφημερίδα της μητροπολιτικής περιοχής της Ατλάντα των Η.Π.Α. Atlanta Journal –  Constitution κατά τη διάρκεια του 1989.

Η  προσπάθεια της Atlanta Journal  Constitution απέσπασε το βραβείο δημοσιογραφίας Pulitzer.

Οι μέθοδοι τύπου CAR αναφέρονται στην υλοποίηση  μιας έρευνας  υποβοηθούμενης  από έναν υπολογιστή αναφοράς.

Αναφέρονται  ιδιαίτερα στη χρήση των  ηλεκτρονικών υπολογιστών για τη συγκέντρωση – ανάλυση  των δεδομένων, που καθίστανται   απαραίτητα για να γραφτεί ή να παρουσιαστεί μια δημοσιογραφική ιστορία.

Ο βετεράνος δημοσιογράφος και επίτιμος καθηγητής  της Σχολής Δημοσιογραφίας του University of North Carolina at Chapel Hill, Philip Meyer έχει ταχθεί φανερά υπέρ της χρησιμοποίησης των τεχνικών  τύπου CAR  για  την  ανάλυση δεδομένων από τους δημοσιογράφους.

Η  ανάπτυξη της ειδικότητας  της Δημοσιογραφίας Δεδομένων προήλθε από την  εκρηκτική επιτακτική ανάγκη για την εξεύρεση  νέων μεθόδων υλοποίησης έργων στο  δημοσιογραφικό χώρο  –  λόγω της οπισθοχώρησης των θέσεων εργασίας   στον Έντυπο  Τύπο.

για μια ειδικότητα, που ερευνά – επαληθεύει και παρουσιάζει τα στοιχεία μιας δημοσιογραφικής έρευνας βασιζόμενη:

1.Στις  Στατιστικές Μεθόδους των Κοινωνικών Επιστημών.

2.Στα Εργαλεία Χαρτογράφησης Γεωγραφικών Θέσεων- Σημείων   (GIS) μέσω Δορυφόρων.

3.Στις Γραφιστικές Τέχνες (Graphic Design).

4.Στην Ανάπτυξη Ιστού στο διαδίκτυο.

5.Στον Προγραμματισμό Γενικής Χρήσης στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές.

6.Στη Διαχείριση Βάσεων Δεδομένων.

7.Στη Μηχανική Συστημάτων.

8.Στις Τεχνικές Εξόρυξης Δεδομένων.

9.Στην Κρυπτογραφία.

10.Στη Συγγραφή Κώδικα Λογισμικών Προγραμμάτων.

Στον τομέα της  Ερευνητικής   Δημοσιογραφίας αναπτύσσεται ταυτόχρονα  η τάση της  παραγωγής    μεγάλων   έργων  δεδομένων, τα οποία   δεν είναι αναγκαίο ν’  αρχίζουν από τεράστια  σύνολα στοιχείων. Οι δημοσιογράφοι δεδομένων ακολουθούν μία νέα μέθοδο εργασίας, που βασίζεται στην ανεύρεση των σωστών υποθέσεων  και στη χρησιμοποίηση ηλεκτρονικών- ψηφιακών εργαλείων για  την ανεύρεση των απαραίτητων  δεδομένων.

Πρώτα θέτουν τις μεγάλες – δύσκολες  ερωτήσεις γύρω από το θέμα που θα εστιάσουν. Ύστερα,  ερευνούν για να βρουν τα  πιο δύσκολα  διαθέσιμα στοιχεία συσχετιζόμενα με την υπόθεση, ώστε να λάβουν τις απαντήσεις.

Ο  Ομότιμος Καθηγητής Στατιστικής του Πανεπιστημίου του Yale  και καλλιτέχνης, Edward Tufte θεωρεί πως οι δύσκολες ερωτήσεις τίθενται, όταν σκεφτεί ο ερευνητής πως θα θέσει  το ζήτημα (το θέμα προς ανάδειξη)  στο επίκεντρο της ποσοτικής σκέψης.

Δηλαδή, εάν ο δημοσιογράφος αναρωτηθεί ότι: «Σε σύγκριση με τι μπορώ να δω αυτό το στοιχείο;», προκειμένου να βρει την «άκρη του νήματος» και να φθάσει στην «πηγή». Η τοποθέτηση του  ερωτήματος αυτού  και η  απάντησή του, αποτελεί την πεμπτουσία  της εργασίας  του Δημοσιογράφου  Δεδομένων.

Η πολυπλοκότητα των γνώσεων, που απαιτούνται για την εκτέλεση των εργασιών της Δημοσιογραφίας Δεδομένων  «οδήγησε» στην εμφάνιση νέων μεθόδων εργασίας,  οι οποίες   πραγματοποιούνται μέσω ποικίλων νέων ηλεκτρονικών διαδικτυακών υπηρεσιών, που παρέχουν είτε μεμονωμένα οι δημοσιογράφοι κι είτε μέσω  ολοκληρωμένων ψηφιακών πλατφόρμων στο διαδίκτυο.

 Καινοτομικοί τρόποι  υλοποίησης των δημοσιογραφικών έργων  «αναδύονται» καθημερινά εξαιτίας της εμφάνισης μιας σειράς  επιμέρους ειδικοτήτων στο χώρο του Ηλεκτρονικού Τύπου  από το 2000 κι έπειτα (Δημοσιογραφία Εταιρικής Ταυτότητας Brand Journalism –  Οπτικοποιημένης Δημοσιογραφίας Visual Journalism).

Πέρα από τις υπηρεσίες των μεγάλων ή μικρών ειδησεογραφικών – φωτοειδησεογραφικών  πρακτορείων εμφανίστηκαν ταυτόχρονα πολλές ηλεκτρονικές πλατφόρμες (μεγάλες ιστοσελίδες), στις οποίες εργάζονται δημοσιογράφοι μαζί με προγραμματιστές για να αναπτύξουν υπηρεσίες, που αφορούν στους συναδέλφους τους.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η  ηλεκτρονική πλατφόρμα («Πρώτο Σχέδιο») First Draft που παρέχει υπηρεσίες Εξακρίβωσης Στοιχείων ή Αποκάλυψης Ψευδών Ειδήσεων, Έκδοσης Εγχειριδίων υπό τη μορφή e-books για δημοσιογράφους, Οδηγούς για την ανεύρεση ψεύτικων ειδήσεων πλαστών φωτογραφιών και  Τρόπους Δικτύωσης  των ρεπόρτερ στα social media.

Το «Πρώτο Σχέδιο»  λειτουργεί σήμερα  ως  μη κερδοσκοπικός οργανισμός στις Η.Π.Α. και είναι ιδρυτικό μέλος του Εργαστηρίου Ειδήσεων της Google. Σημειωτέον ότι περισσότεροι από 100 ειδησεογραφικοί ή δημοσιογραφικοί οργανισμοί  συγκαταλέγονται  σήμερα ως συνεργατικά μέλη στο δίκτυο της πλατφόρμας.

Υπηρεσίες χαρτογράφησης οπτικής παρουσίασης  των δεδομένων  διάφορων εγκληματικών  ή επιχειρηματικών δικτύων  προς τους ερευνητές δημοσιογράφους παρέχει   και η πλατφόρμα VIS (Visual Investigative Scenarios).

Στόχος  της πλατφόρμας  είναι να βοηθηθούν οι  ερευνητές  δημοσιογράφοι να κατανοήσουν, να εξηγήσουν  και να  αποκαλύψουν τη διαφθορά, το οργανωμένο έγκλημα, καθώς και άλλες αδικίες ή παράνομες πράξεις.

Η πλατφόρμα τους βοηθά  να μεταφράσουν πολύπλοκες ιστορίες σε μια απλή καθολική οπτική γλώσσα,  την οποία μπορεί να κατανοήσει κι ο κάθε αναγνώστης.

Η VIS  λειτουργεί  υπό τη σκέπη  του  ομώνυμου  οργανισμού, ενώ χρηματοδοτείται από το Διεθνές Ινστιτούτο Τύπου και το  Ελβετικό  –Ρουμανικό Πρόγραμμα Συνεργασίας.

Μία   πλατφόρμα πολυμεσικού  ειδησεογραφικού έργου  αποτελεί και η  Journalist++ (J++), η οποία  λειτουργεί  από μια διεθνή  ομάδα ειδικών της Δημοσιογραφίας Δεδομένων και εδρεύει  στη Στοκχόλμη και στο Πόρτο.

Στην ομάδα  συμμετέχουν  ειδικοί  του  τομέα της έρευνας, της  ανάλυσης των δεδομένων, της οπτικοποιημένης αφήγησης, του  προγραμματισμού στο δωμάτιο παραγωγής ειδήσεων (newsroom) και  του γραφικού  σχεδιασμού.

Oι άνθρωποι της Journalist++ λειτουργούν με βάση το μανιφέστο 11 θέσεων της πλατφόρμας και όλες οι εργασίες  αναπτύσσονται στην αγγλική γλώσσα, ενώ για την εργασία τους, επάνω στους μετανάστες απέσπασαν το  Data Journalism Award (2014).

Από δημοσιογράφους ξεκίνησαν και οι διαδικτυακές κοινότητες για τους ίδιους τους ρεπόρτερ, όπως είναι η κοινότητα Modern Journalism  στο Slack.

H συγκεκριμένη κοινότητα   διαθέτει 200 μέλη με επιμέρους ενότητες για τη θεματολογία, την εκπαίδευση, την ανάπτυξη ιστοσελίδων και ανακοινώσεων θέσεων εργασίας.

Διαφορετικό σκοπό υπηρετoύσε  η  ηλεκτρονική δημοσιογραφική  κοινότητα στο    Google+ που ιδρύθηκε το 2013 από το Storyful και η οποία είναι μια παγκόσμια πλατφόρμα συγγραφής εξιστόρησης ποιοτικών – ισχυρών  ιστοριών .

Η κοινότητα του  Stotyful στο Google+   έφερε τον τίτλο Open Newsroom και διαθέτει  περισσότερα από 1.100 μέλη, τα οποία επικεντρώνονται στην επαλήθευση των πληροφοριών από τις πιο έκτακτες επίκαιρες  ιστορίες (breaking news). 

Η ανάγκη για επαλήθευση  –   διασταύρωση  –  εξακρίβωση  των πληροφοριών στο χαώδες διαδίκτυο δημιούργησε τις διαδικτυακές κοινότητες δημιουργημένες από τους ίδιους τους ανθρώπους του Τύπου. Από την  ανάγκη εξακρίβωσης των πραγματικών περιστατικών των γεγονότων  «γεννήθηκαν»  πολλές ηλεκτρονικές πλατφόρμες διασταύρωσης ειδήσεων, όπως είναι η Γερμανική  Hoax –  Info Service  η Hoax Slayer Com από την Αυστραλία κι άλλες.

Στην πράξη, δημιουργήθηκε μια νέα μέθοδος εργασίας, αυτή της ηλεκτρονικής επαλήθευσης ειδήσεων φωτογραφιών –  βίντεο και ιστοριών, που οδήγησε στην εμφάνιση  μιας  νέας  ειδικότητας  με τίτλο: Επαληθευτής ειδήσεων.

Χαρακτηριστικό είναι ότι το Διεθνές Αμερικανικό Τηλεοπτικό Κανάλι CNN δημοσίευσε  πρόσφατα και μια  σχετική αγγελία για την πρόσληψη ερευνητή ρεπόρτερ αποκάλυψης ψεύτικων ειδήσεων ( Fake News Reporter) , όπως αναφέρει η εμπειρογνώμονας «περίεργων» ειδήσεων,  Sharon A.Hill.

Οι τεχνολογικές εξελίξεις στο Διαδίκτυο και της Τηλεοπτικής παραγωγής  δημιούργησαν  πολλές άλλες επιμέρους  ειδικότητες στον χώρο του Έντυπου  –Ηλεκτρονικού  –Τηλεοπτικού  Τύπου, οι  οποίες είναι οι εξής:

1.All platform Journalist

2.Backpack Journalist

3.Backpack reporter

4.Electronic Journalist

5.Multi – platform – Journalist

6.Multi – platform reporter

7.One –person Band

8.Solo Journalist

9.Solo Video Journalist

10.Video Journalist

11.Video reporter

12.Video Journalist

13.Visual Storyteller.

Για  την ειδικότητα  του σύγχρονου  All platform Journalist  θα πρέπει ο δημοσιογράφος να διαθέτει τα εξής τέσσερα βασικά χαρακτηριστικά (δεξιότητες): Ισχυρό  συντακτικό και λεξιλόγιο, ανώτερη τεχνική γνώση, καλή παρουσία στις απευθείας μεταδόσεις, καθώς και  εξαιρετική νοοτροπία.

Είναι ο δημοσιογράφος  που έχει τη δυνατότητα να εξετάσει την  κάθε ιστορία και να καταλάβει ποια  θα είναι η  καλύτερη πλατφόρμα για την αφήγησή της

Ως επαγγελματίας δρα  σήμερα σαν ένας   αντί  – ρεπόρτερ, που βρίσκει τον κατάλληλο τρόπο αφήγησης για τις  ειδησεογραφικές ιστορίες.

Στους αναδυόμενους  επαγγελματικούς  τομείς  «ανήκουν» και  οι ειδικότητες  των  δημοσιογράφων ή ρεπόρτερ «σακιδίου» (Backpack Journalist οr Backpack reporter). Πρόκειται για ειδικότητες. που απαιτούν από ένα δημοσιογράφο να είναι συγχρόνως   δημοσιογράφος, φωτογράφος και βιντεολήπτης, καθώς και χειριστής δημιουργός  προγραμμάτων  «ζωντανής»  επεξεργασίας ή  παραγωγής των ιστοριών.

Καθιερωμένη πλέον ειδικότητα είναι αυτή του ηλεκτρονικού δημοσιογράφου (e-journalist), που υλοποιεί νέες πρακτικές στην τηλεόραση, στα έντυπα, στο  ραδιόφωνο και στις απευθείας συνδέσεις (μεταδόσεις)  γεγονότων.

Είναι ο επαγγελματίας, που  διανέμει το συντακτικό περιεχόμενο μέσω του διαδικτύου  και  χρησιμοποιεί πολλά ψηφιακά εργαλεία για την υλοποίηση των έργων του. Άρα χρησιμοποιεί τις μεθόδους και τις πρακτικές εργασίας των ηλεκτρονικών εργαλείων για την παρουσίαση του ειδησεογραφικού προϊόντος.

Στη «σφαίρα» του Παγκόσμιου ιστού  παράγουν έργο  και οι ειδικότητες των  Multi  –  platform Journalist,καθώς  και των Multi  –  platform reporter , οι οποίοι  μέσα σε μια ημέρα θα πρέπει να είναι σε θέση να:

1.Δημιουργήσουν ένα ειδησεογραφικό βίντεο.

2.Γράψουν-μεταδώσουν αρκετές επαναλήψεις (εξελίξεις) της ίδιας ιστορίας σε μια ιστοσελίδα ή στα ηλεκτρονικά κοινωνικά δίκτυα, όπως είναι  το Facebook και το Twitter.

3.Παράγουν μια ιστορία σε μορφή ήχου.

Καινοτομικές  μεθόδους εργασίας χρησιμοποιούν και οι ειδικότητες  των One  –  person Band,   Solo Journalist και Solo Video Journalist, στις  οποίες εργάζονται δημοσιογράφοι που μπορούν να κάνουν μόνοι τα πάντα. Είναι οι ρεπόρτερ, που εργάζονται με  τα πολυμέσα – ιδιαίτερα με τα οπτικά  – αλλά την ίδια στιγμή καλούνται να πραγματοποιήσουν κι άλλα πράγματα (π.χ. δημοσίευση ιστορίας στο διαδίκτυο).

Ιδιαίτερα  ο όρος  «βίντεο  –  δημοσιογραφία» (ειδικότητες των  Video Journalist,  Video reporter και Video Journalist)  αφορά στην παραγωγή ειδησεογραφικών  οπτικών προϊόντων, οι οποίες χρησιμοποιούν και κινηματογραφικές τεχνικές για την παραγωγή ταινιών υπό τη μορφή ιστοριών (ντοκιμαντέρ) με χαμηλό κόστος παραγωγής, καθώς και στη  δημιουργία  – προβολή ειδησεογραφικών τηλεοπτικών ιστοριών.

Νέες  μεθόδους εργασίας στο διαδίκτυο χρησιμοποιεί και ο «Οπτικός Αφηγητής Ιστοριών» (Visual Storyteller).Είναι ο επαγγελματίας δημοσιογράφος,  ο οποίος  εργάζεται με ψηφιακά εργαλεία οπτικής αφήγησης, ώστε να παρουσιάσει  μια ειδησεογραφική ιστορία χρησιμοποιώντας κατά κύριο λόγο  τα οπτικά  μέσα.

Η  αφήγηση της ιστορίας  υλοποιείται με τη χρήση φωτογραφίας, εικόνας  ή βίντεο,  ενώ μπορεί να ενισχυθεί με γραφικά, μουσική, φωνή (ηχογράφηση)  και άλλα ηχητικά εφέ.

Οι  προαναφερόμενες  ειδικότητες  του δημοσιογραφικού χώρου ερευνούν  θέματα   και  υλοποιούν τα έργα   μέσω  διάφορων   καινοτομικών  μεθόδων  εργασίας, που προέκυψαν από την χρήση ψηφιακών – ηλεκτρονικών εργαλείων.

Είναι οι ερευνητές δημοσιογράφοι, που εργάζονται πλέον στο ψηφιακό ή οπτικό- αναπαραστατικό περιβάλλον, έχοντας παρατήσει τις σημειώσεις με το  παραδοσιακό στυλό στο μπλοκάκι και την καταγραφή δηλώσεων  στο δημοσιογραφικό κασετόφωνο.

©Typologos.com 2019

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

11 + thirteen =

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.