Προσφωνήσεις και … γραμματική!

Ατάκτως Ειρημένα 

Με την  Αναστασία Αρτεμίου

Ακαδημαϊκό 

Συγγραφή σε τετράδιο

Η ακαδημαϊκός Αναστασία Αρτεμίου γράφει για τις προσφωνήσεις και το πως τις χρησιμοποιούμε στη γραμματική, καθώς και στη γραφή

Καθημερινά, είτε στο γραπτό είτε στον προφορικό λόγο μας, καλούμαστε να προσφωνήσουμε κάποιον με το όνομα ή το επίθετό του. Κύριε Βενιζέλο ή κύριε Βενιζέλε, Παύλο ή Παύλε;

Ας επιχειρήσουμε να βρούμε το σωστό , πάντα με τους κανόνες τονισμού της κλιτικής. Ο γενικός κανόνας που αφορά τα αρσενικά σε – ος αναφέρει ότι σχηματίζουν την κλητική τους σε –ε, όπως είναι ο ουρανός, κλητική ουρανέ. Όσον αφορά, όμως, στα κύρια ονόματα, τα πράγματα διαφοροποιούνται.

Με δυο λόγια, τα κύρια ονόματα σε –ος,  όταν τονίζονται στη λήγουσα  έχουν προστακτική σε –ε (κύριε Αρνιακέ, κύριε Κυπριανέ κλπ). Κατ’ εξαίρεση, λέμε Νικολό, Δημητρό (και όχι Νικολέ, Δημητρέ) παρά το σχηματισμό σε – ε των οξύτονων ουσιαστικών (ουρανέ, ποταμέ).

Τα κύρια ονόματα σε –ος που τονίζονται στην προπαραλήγουσα έχουν προστακτική σε –ε (κύριε Παπαδόπουλε, κύριε Προβόπουλε, Αλέξανδρε, Γεράσιμε, Τηλέμαχε, Φίλιππε).

Τα κύρια ονόματα σε –ος που τονίζονται στην παραλήγουσα έχουν προστακτική σε –ο (κύριε Λοβέρδο, κύριε Βενιζέλο, κύριε Φουστάνο, Αλέκο, Γιώργο, Νίκο, Μάρκο (και όχι κύριε Λοβέρδε, κύριε Βενιζέλε, Αλέκε, Γιώργε, Νίκε, Μάρκε).

Όσον αφορά στα επίθετα, τα πράγματα είναι πολύ πιο εύκολα. Απλά, δεν κλίνονται. Η κυρία Σκορδά – της κυρίας Σκορδά, η Τζένη Καρέζη – της Τζένης Καρέζη.

 Δυστυχώς,διαπιστώνουμε ότι με τον καιρό το κύριο μέσο εκμάθησης της γλώσσας έγινε η τηλεόραση από το βιβλίο και την εφημερίδα,που κυριαρχούσαν παλαιότερα.

Ακόμη και στην τηλεόραση κάποιων δεκαετιών πριν, στις γνωστές σε όλους μας, ελληνικές ταινίες, η χρήση της γλώσσας ήταν άρτια και με πλούσιο λεξιλόγιο, παρόλο που απευθύνονταν σε λαϊκό κοινό. Σήμερα, οι εφημερίδες χρησιμοποιούν περιορισμένο λεξιλόγιο και στην τηλεόραση δε συναντάμε αρκετούς με άνεση στον προφορικό λόγο.

Τη γλώσσα μου έδωσαν ελληνική.

το σπίτι φτωχικό στις αμμουδιές του Ομήρου…

Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου στις αμμουδιές του Ομήρου…

(Από το Άξιον Εστί – Οδυσσέας Ελύτης).

©Τypologos.com 2019

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.