Οι αινιγματικοί «Ψίθυροι» από την κινηματογραφική λέσχη των εργαζομένων της Ε.Ρ.Τ.-3 και το Κ.Ε.Μ.Ε.Σ.

23:25:22,07/17/2019
Aubrey Hepburn .Φωτογραφία από skeeze από το Pixabay

Η ηθοποιός Aubrey Hepburn .Φωτογραφία από skeeze από το Pixabay

Με την  προβολή  της αριστουργηματικής ταινίας  του William Wyler , «Οι ψίθυροι» («The  children´s hour», ασπρόμαυρη, ΗΠΑ, 1961, διάρκεια 1 ώρα και 48 λεπτά) εγκαινιάζουν η κινηματογραφική λέσχη των εργαζομένων της Ε.Ρ.Τ.-3 και το Κ.Ε.Μ.Ε.Σ το νέο αφιέρωμα «Τα μεγάλα μελοδράματα του σινεμά» στις 9.30 το βράδυ της Δευτέρας 22 Ιουλίου 2019 στο θερινό σινεμά «Απόλλων» της Θεσσαλονίκης.

Το σενάριο των «Ψιθύρων» είναι του John Michael Hayes και προέρχεται από το ομώνυμο θεατρικό έργο της Lillian Hellman, που γράφτηκε το 1934, ενώ πρωταγωνιστούν οι  σπουδαίοι ηθοποιοί: Audrey Hepburn, Shirley MacLaine και  James Garner.

Η υπόθεση του έργου είναι η εξής:

Η Μάρθα Ντόμπι  (MacLaine) και η Κάρεν Ράιτ ( Hepburn) είναι φίλες από την εφηβεία, συνιδιοκτήτριες και δασκάλες ενός οικοτροφείου θηλέων. Η Κάρεν είναι αρραβωνιασμένη με το Τζο (Garner), έναν νεαρό γιατρό. Μια μικρή μαθήτρια, θέλοντας να τις εκδικηθεί, γιατί την τιμώρησαν, διαδίδει πως οι δύο γυναίκες διατηρούν κρυφό ερωτικό δεσμό μεταξύ τους. Η φήμη μεταδίδεται από στόμα σε στόμα και ακολουθούν αναταραχές, καθώς και ανατροπές στη ροή της ιστορίας.

Πρόκειται για μια «σκληρή»  δυναμική ταινία με «επιθετική» φωτογραφία, αξέχαστους ρόλους, λειτουργικά ντεκόρ και έντονο κοινωνικό σχόλιο.

Ο  Wyler τη «γύρισε»  για πρώτη φορά  το 1936 ως «Σκιές που περνούν» και επανήλθε με το ριμέικ 25 χρόνια αργότερα.

Κοντά στο στιλ της ταινίας είναι και η «Carol» του Todd Haynes  αλλά και το «Πρόσωπο με πρόσωπο» του Ingmar Bergman . Το φιλμ προτάθηκε το 1962  για πέντε βραβεία Όσκαρ, β’ γυναικείου ρόλου (Fay Bainter ), φωτογραφίας , ντεκόρ, κουστουμιών, ήχου και τρεις Χρυσές σφαίρες (σκηνοθεσίας και ερμηνειών για τις Shirley MacLaine  και Fay Bainter).

Την ταινία θα προλογίσει ο δημοσιογράφος- συγγραφέας- κριτικός κινηματογράφου Αλέξης Δερμεντζόγλου,   ενώ στο κοινό θα διανεμηθεί έντυπη ανάλυση της Πόλυς Λυκούργου (flix.gr). Μετά από  την προβολή θα ακολουθήσει συζήτηση με  θέμα: «Το κωδικοποιημένο κοινωνικό μελόδραμα».

 «Δύο γυναίκες, ιδιοκτήτριες ενός ιδιωτικού οικοτροφείου για μικρά κορίτσια, βλέπουν τη ζωή τους να καταστρέφεται, όταν μία ανυπότακτη μαθήτριά τους διαδίδει ότι η σχέση τους,  είναι «αφύσικη». Ο κοινωνικός τους,  μικρόκοσμος σοκάρεται ανεπανόρθωτα, οι γονείς αποσύρουν τα παιδιά τους,  από το σχολείο, ο αρραβώνας της μίας διαλύεται, και η τραγωδία δεν αργεί να ακολουθήσει…

Ο Γουάιλερ καθοδηγεί εξαιρετικά τις δύο πρωτοκλασάτες ηθοποιούς του – η ανακάλυψή του,  Όντρεϊ Χέπμπορν διαλύεται σταδιακά και αθόρυβα μπροστά στο φακό του, ενώ η Σίρλεϊ ΜακΛέιν, άλλοτε εκρηκτικά κι άλλοτε με εγκράτεια, κλέβει την παράσταση σ’ έναν εξαιρετικά δύσκολο ρόλο.

Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, όμως,  παρουσιάζει το πόσο αριστοτεχνικά ο Γουάιλερ σκηνοθετεί τους χώρους, χρησιμοποιώντας το βάθος πεδίου, τη γεμάτη σκιές ασπρόμαυρη φωτογραφία και το γεωμετρικό στήσιμο των κάδρων με τρόπο,  που δίνει στα σπίτια ένα χειροπιαστό όγκο, ένα «βάρος» που καταπλακώνει σημειολογικά τις ηρωίδες.

Πέρα από όσα διαδραματίζονται στην οθόνη, οι σκάλες, τα ύψη, τα κάγκελα και τα σκοτάδια του οικοτροφείου μας κάνουν να νιώθουμε τη σαφέστατη διάσταση ενός κοινωνικού περιβάλλοντος που εγκλωβίζει, τιμωρεί.

Κατά ειρωνικό τρόπο, αυτό το ίδιο το περιβάλλον είναι και ο πραγματικός πρωταγωνιστής. Για τα ήθη του 1961, η απόφαση να μη στήσεις ξεκάθαρα το θέμα σου,  μέσα από την πραγματικότητα μίας γκέι σχέσης αλλά επάνω στον αστήριχτο ψίθυρό της, ήταν αναπόφευκτη υπεκφυγή.

 Ακόμα και σήμερα, όμως, ίσως αυτό να αποτελεί τη δύναμη της ταινίας. Το κακόβουλο κουτσομπολιό της μικρής σατανικής μαθήτριας δεν είναι αλήθεια (ή, τουλάχιστον, για την ηρωίδα της Σίρλεϊ Μακ Λέιν «είναι ψέμα με μία δόση αλήθειας»), αυτό –  όμως – που αληθεύει είναι η κοινωνική αντίδραση απέναντί του.

 Η έλλειψη ανοχής σε οποιαδήποτε διαφορετικότητα, η καταδίκη σε απομόνωση, ο ρατσισμός  ή αηδία. Η σαρωτική δύναμη ενός θρασύδειλου ψιθύρου που αποδεικνύεται εκκωφαντικός. Το κοινό μπορεί να μην έρχεται αντιμέτωπο με μία πραγματική γκέι σχέση, βλέπει – όμως – ξεκάθαρα τον εαυτό του.

Επιπλέον, ο πρωτότυπος τίτλος, «The Chidren’s Hour» θέτει μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα παράμετρο. Ακόμα και άνθρωποι που θεωρούν τους εαυτούς τους, προοδευτικούς, δε θέλουν την παραμικρή επαφή του παιδιού τους,  με γκέι εκπαιδευτικό.

Η οποιαδήποτε ανεκτικότητα σταματά εκεί. Η λογική σταματά εκεί. Και όλα δίνουν τη θέση τους για άλλη μια φορά στο φόβο.

Τα παιδιά ήταν, είναι και θα είναι πάντα το κοινωνικό άλλοθι , για να χαράζονται διαχωριστικές γραμμές στην ανοχή μας. Αν κάποιος φυτέψει έστω και το  σπόρο μίας αδιόρατης απειλής απέναντι «στα παιδιά μας», η μάζα είναι έτοιμη να αποδεχτεί και τα πιο φασιστικά μέτρα. Και δυστυχώς κάπου εκεί χάνεται η κρίση, η ψυχραιμία, η πραγματικότητα.

Όχι, ο Γουάιλερ δεν έστησε ποτέ μία ταινία γύρω από το σοκαριστικό και «εξωτικό» θέμα μίας γκέι σχέσης. Και τότε, και πενήντα χρόνια μετά, στο μικροσκόπιό του,  δεν ήταν ποτέ το ζευγάρι. Ήμασταν πάντα εμείς. Όσα πιστεύουμε ότι ξεπεράσαμε κι όσα έχουν μείνει τρομαχτικά ίδια», γράφει η Πόλυ Λυκούργου  στο flix.gr.

Την άλλη Δευτέρα, 29 Ιουλίου 2019 και στο  πλαίσιο του ίδιοτ αφιερώματος  θα προβληθεί η πολύκροτη ταινία του Vincente Minnelli «Το στίγμα του κολασμένου» (βραβευμένη με Όσκαρ).

Για  περισσότερες πληροφορίες  για τις προβαλλόμενες ταινίες μπορούν οι σινεφίλ ν’ ανατρέχουν  στο kemes facebook  ή στο  kemes.wordpress.com.

 ©Typologos.com 2019

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

13 − 10 =

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.