Η ιστορία της γαστρονομίας

Γευστικές Απολαύσεις

 Με την Ιωάννα Βασιλειάδου

00:11:55,11/02/2019
Μεσογειακή Κουζίνα - Φωτογραφία από Lukas Bieri από το Pixabay

Η αρχαία ελληνική κουζίνα χαρακτηριζόταν από λιτότητα και είχε ως βάση την λεγόμενη «τριάδα της Μεσογείου»: Σιτάρι – ελαιόλαδο – κρασί και βάση τα ψάρια, όπως γράφει η Ιωάννα Βασιλειάδου. Φωτογραφία από Lukas Bieri από το Pixabay

Η γαστρονομία αρχίζει, όταν δεν πεινάμε πια.
Alphonse Daudet, 1840-1897, Γάλλος συγγραφέας

Η γαστρονομία και η μαγειρική γενικότερα έχει την αφετηρία της, στα χρόνια της φωτιάς.

Στην αρχή δεν υπήρχαν σκεύη μαγειρικής. Οι αρχαίοι άνθρωποι έψηναν τα φαγητά τους,  στις στάχτες και τα έτρωγαν με τα χέρια. Σταδιακά τύλιγαν πριν ψήσουν την τροφή τους,  σε φύλλα και να βράζουν το φαγητό τους μέσα σε λάκκους. Μετά πέρασαν στα κεραμικά σκεύη και έπειτα στα μεταλλικά. Άρχισαν να φτιάχνουν κατσαρόλες, πιάτα, κουτάλια κτλ. Η μαγειρική αρχίζει σταδιακά να παίρνει τη μορφή συνταγών.

Αυτοί που πρωτοστατούν στην μαγειρική είναι οι Αιγύπτιοι. Από φρούτα είχαν το χουρμά (που το χρησιμοποιούσαν ως φάρμακο και για το γλυκό Shat (αλεύρι, χουρμάς, μέλι). Είχαν μεγάλη ποικιλία τροφίμων και παρασκεύαζαν 15 ειδών ψωμιά. Κι επειδή η Αίγυπτος είναι στο Βόρειο τμήμα της Αφρικής έτρωγαν αντιλόπες και γαζέλες.

Είχαν γάλα, αμπέλια από τα οποία παρήγαγαν ένα είδος ξηρού κρασιού (Μαρεωτικός Οίνος), το οποίο έπιναν όχι για την γεύση (άλλωστε πρόσθεταν ζάχαρη ή και μπαχαρικά), αλλά για την αίσθηση ευφορίας που προσέδιδε.

Το αντικαθιστούσαν και με υδρομέλι (αλκοολούχο μίγμα μελιού και ζεστού νερού).  Επίσης, είχαν τη μπύρα, το εθνικό τους ποτό, που πότε – πότε εμπλούτιζαν με λούπινο ή πικρά βότανα. Συνταγές γραμμένες σε Πάπυρους σώζονται στο Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου (π.χ. Ψάρι με σάλτσα Τάρατορ).

Ωστόσο,  αδιαμφισβήτητα πρωτοπόροι της γαστρονομίας είναι οι Αρχαίοι Έλληνες.

Όπως πειραματίστηκαν με τα γράμματα και την αλφαβήτα,  καθώς και με καθετί  άλλο που επηρέασε και επηρεάζει την ιστορία των ανθρώπων, πειραματίστηκαν και με τα υλικά, καθώς  και τους τρόπους παρασκευής τους. Αυτοί ανακάλυψαν μεθόδους μαγειρικής και τους κατέγραψαν. Αυτοί δίδαξαν στον κόσμο τα μυστικά της μαγειρικής.

Οι Ρωμαίοι, όπως σε όλα έτσι και στην γαστρονομία, στηρίχθηκαν  στη  μαγειρική των Ελλήνων.

Το 320 π.Χ. γράφτηκε το πρώτο βιβλίο μαγειρικής στην ιστορία κι είναι  από τον αρχαίο Έλληνα Αρχέστρατο, ο οποίος έχει χαρακτηριστεί ως ο πατέρας της γαστρονομίας.

Η αρχαία ελληνική κουζίνα χαρακτηριζόταν από λιτότητα και είχε ως βάση την λεγόμενη «τριάδα της Μεσογείου»: Σιτάρι – ελαιόλαδο – κρασί και βάση τα ψάρια. Αυτή η τάση στην ελληνική διατροφή συνεχίστηκε στα ρωμαϊκά και μετέπειτα στα ενετικά και οθωμανικά χρόνια .

Μεταβλήθηκε σχετικά πρόσφατα, διότι με την τεχνολογική πρόοδο το κρέας έχει γίνει πολύ πιο εύκολα διαθέσιμο στο ευρύ πλήθος. Η Βυζαντινή κουζίνα ήταν παρόμοια με την αρχαιοελληνική κουζίνα και αποτελεί την φυσική συνέχειά της.

Προσέθεσε, όμως, νέα συστατικά, όπως είναι το χαβιάρι, το μοσχοκάρυδο, τον βασιλικό και τα λεμόνια.  Η βυζαντινή κουζίνα χρησιμοποιεί πολλά μπαχαρικά λόγω της κομβικής γεωγραφικής θέσης της Κωνσταντινούπολης που ήταν ένα παγκόσμιο κέντρο του εμπορίου των μπαχαρικών.

Η αστικοποίηση περίπου μετά από το 1960 έφερε τις ανάλογες αλλαγές, όπως νέες συνταγές, νέους τρόπους παρουσίασης και περισσότερα επεξεργασμένα τρόφιμα.

Στο επόμενο άρθρο μας, που θα αφορά στη γαστρονομία και στη μαγειρική, θα αναφερθούμε αποκλειστικά στην ελληνική μαγειρική, καθώς και στις κύριες τοπικές κουζίνες της.

 ©Typologos.com 2019

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.