Γρίφος παραμένει το πρόσωπο για το οποίο έχει κτιστεί ο Τύμβος της Λαόνας

00:27:26,10/26/2018
Τύμβος Λαόνας

Ο Τύμβος της Λαόνας στην Παλαίφυτο της Κύπρου

Γρίφος εξακολουθεί να παραμένει το πρόσωπο για το οποίο έχει κτιστεί ο Τύμβος της Λαόνας, που  θεωρείται σημαντικός  για τη Μεσογειακή Αρχαιολογία  και ο οποίος  βρίσκεται στην Παλαίπαφο της Κύπρου . Το ίδιο μνημείο λόγω του μνημειακού μεγέθους (100μ x 60μ.  x 10μ. ύψος) παραμένει μοναδικό για τη Μεγαλόνησο.

Ο τύμβος εντοπίστηκε το 2012, στο πλαίσιο του προγράμματος ανάλυσης τοπίου της πολιτείας της αρχαίας Πάφου. Το πρόγραμμα αυτό διεξάγεται   από το 2006 εκ επιστημονικής ομάδας  με επικεφαλής  την καθηγήτρια Προϊστορικής και Πρωτοϊστορικής Αρχαιολογίας του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου.

Η ίδια επιστημονική ομάδα του Πανεπιστημίου Κύπρου συνεχίζει εδώ και 6 χρόνια  τη διερεύνηση του  εξαιρετικά σπάνιου μνημείου  χρησιμοποιώντας τις  σύγχρονες τεχνολογίες στην αρχαιολογία.

Η   καθηγήτρια Μαρία Ιακώβου εξιστόρησε ότι πριν από την έναρξη του ερευνητικού προγράμματος της  Παλαιπάφου δεν είχε αναγνωρίσει καμία αρχαιολογική αποστολή το έξαρμα της Λαόνας  πως δεν ήταν φυσικό.

 «Ούτε και οι ντόπιοι φαίνεται να το είχαν υποψιαστεί. Η αναγνώριση έγινε από την αποστολή μας, κατά  το 2012. Επιβεβαιώθηκε από τη Δρα Ζομενία Ζομενή, ανώτερη γεωλογική λειτουργό και πολύτιμη συνεργάτιδα  του προγράμματος της  Παλαιπάφου.

Έκτοτε, η διερεύνηση του τύμβου, που είναι εκ των πραγμάτων εξαιρετικά δύσκολη και επικίνδυνη, διεξάγεται με σύγχρονες τεχνολογικές μεθόδους, καθώς  και ψηφιακές αποτυπώσεις – ποτέ με τυχαίο σκάψιμο.

 Όλα τα μέλη της ομάδας έρευνας είναι νέοι επιστήμονες, οι οποίοι εκπαιδεύουν τους ακόμη νεότερους φοιτητές του Πανεπιστημίου Κύπρου στις σύγχρονες μεθόδους της αρχαιολογικής έρευνας.

Ευχαριστώ, ιδιαίτερα τους συναδέλφους,  Κυριάκο Θεμιστοκλέους και Άθω Αγαπίου από το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου ( ΤΕ.ΠΑ.Κ)  που μας συνδράμουν με τις γνώσεις τους,  και με όργανα αιχμής», τόνισε η  κ. Ιακώβου.Για το  μνημείο  είπε ότι είναι ο ίδιος ο τύμβος, ενώ διευκρίνισε πως  για την ανέγερση   σωρεύτηκαν 3.700 κυβικά μέτρα φερτών χωμάτων.

Οι  κεραμολογικές αναλύσεις τοποθετούν την ανέγερση  του μνημείου στον 3ο αιώνα π.Χ. Οι πιθανότητες να περιείχε ταφικό θάλαμο είναι μεγάλες, αλλά ο εντοπισμός του, δεν είναι αυτοσκοπός για τους Κύπριους αρχαιολόγους.

Η μικρομορφολογική ανάλυση του τύμβου  αναμένεται να ολοκληρωθεί σε λίγους μήνες στο αρχαιο – περιβαλλοντικό εργαστήριο Wiener της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα.

Μετά,  θα δοθεί  διάλεξη στις 25 Φεβρουαρίου 2019στην Ερευνητική Μονάδα Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου.

 «Όμως, κάτω από τον τύμβο εντοπίσαμε ένα δεύτερο εξίσου μοναδικό,  αλλά αρχαιότερο μνημείο: μια φρουριακή εγκατάσταση της Κυπρο-Κλασικής περιόδου που διατηρείται σε ύψος, το οποίο  φτάνει τα 6 μέτρα. Πρόκειται, αναμφίβολα, για αμυντικό έργο της δυναστείας που βασίλεψε στην Αρχαία Πάφο στις αρχές του 5ου αιώνα π.Χ.

Το  Πανεπιστήμιο Κύπρου και το ερευνητικό πρόγραμμα Παλαιπάφου οφείλει ένα μεγάλο ευχαριστώ στο διευθύνοντα σύμβουλο της εταιρείας «Κοrantina Homes»  κ. Γιώργο Ιωάννου,, ο οποίος από το 2017 καλύπτει με μια γενναία χορηγία τις αποζημιώσεις όλων των νεαρών   ερευνητών, διασφαλίζοντας τη συνέχιση της συμμετοχής τους,  στην έρευνα, που θα πρέπει να πραγματοποιηθεί και στα επόμενα χρόνια», είπε  η καθηγήτρια Μαρία Ιακώβου.

Το φυσικό χαμηλό έξαρμα της Λαόνας, στο οποίο ανεγέρθηκε ο τύμβος, είναι ορατό από το ιερό της Παφίας Αφροδίτης. Εξ αυτού  απέχει σχεδόν ένα χιλιόμετρο. Στις αρχές του 5ου αιώνα π.Χ.  από  τη  βασιλική δυναστεία της Πάφου αναπτύχθηκε  ένα φιλόδοξο οικοδομικό πρόγραμμα στο οροπέδιο Χατζηαπτουλλάς.

Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, η οικοδόμηση αυτή   θα  πρέπει να λειτούργησε ως η ακρόπολη της Κυπρο-Κλασικής περιόδου, στην  οποία  ανήγειρε ένα ανακτορικό οικοδόμημα και ένα μνημειακό σύμπλεγμα οικονομικών δραστηριοτήτων.

 Την ίδια περίοδο εκτιμάται πως οι βασιλείς  έκτισε μια επιβλητική φρουριακή εγκατάσταση στη Λαόνα, όπου  μέχρι και στιγμής αποκαλύφθηκε σε όλο το μήκος της ανατολικής πλευράς του λοφίσκου. Αργότερα, φαίνεται πως  αυτό το φρουριακό συγκρότημα «θάφτηκε» κάτω από 13.700 κυβικά μέτρα φερτών χωμάτων,  με τα οποία ανεγέρθηκε ο τύμβος.

Για αυτό το λόγο  και ένα σημαντικό τμήμα του φρουρίου σώζεται σε ύψος 6 μέτρων, γεγονός που το καθιστά σήμερα ένα  από τα σημαντικότερα μνημεία της εποχής των Κυπριακών βασιλείων.

Η ανέγερση του τύμβου τοποθετείται χρονολογικά στον 3ο αιώνα π.Χ. με βάση το τεκμήριο της κεραμικής. Από το 2013 διεξάγεται η έρευνα στο Νοτιοανατολικό τέταρτο του τύμβου.

Σε απόσταση μόλις 12  μέτρα νότια της κορυφής του τύμβου,  που φτάνει στα 114  μέτρα από την επιφάνεια της θάλασσας  και σε βάθος που ξεπερνά τα έξι μέτρα εντόπισε η αποστολή του Πανεπιστημίου Κύπρου  κι ένα μικρό λιθόκτιστο τετράγωνο μνημείο .  Στόχος της φετινής έρευνας ήταν η ολοκλήρωση της ανασκαφής του μνημείου.

Οι διαστάσεις του λιθόκτιστου  τετράγωνου μνημείου  είναι μόλις στα  4 x 4 μέτρα και ήταν ήδη κατεστραμμένο,  όταν τα χώματα του τύμβου συσσωρεύτηκαν από  επάνω του. Παρ’ όλα αυτά διατηρείται η ανατολική όψη σε ύψος 3,5 μέτρων, ενώ  διαθέτει ένα ψηλό βάθρο θεμελίωσης με αργούς λίθους και κόκκινο πηλό.

Το μόνο τμήμα του μνημείου , για το  οποίο εικάζεται πως   ήταν ορατό για ένα σύντομο χρονικό διάστημα είναι το εξωτερικό με τους λαξευτούς λίθους. Κατά τα άλλα φαίνεται πως δεν υπάρχει καμιά αντιστοιχία μεταξύ εξωτερικής και εσωτερικής δόμησης.

Η ολοκλήρωση της έρευνας επιβεβαίωσε ότι το δυσερμήνευτο αυτό μνημείο δεν κατασκευάστηκε για εσωτερική χρήση. Δεν περιείχε κανένα αντικείμενο και δεν έκρυβε ταφικό θάλαμο.

Ομάδα ανασκαφής Τύμβου Λαόνας

Η ομάδα ανασκαφής του Πανεπιστήμιου Κύπρου στην Παλαίφυτο

Οι λίθινοι τοίχοι λειτουργούσαν ως κέλυφος γύρω από την επεξεργασμένη μάργα με την οποία ήταν επιμελώς γεμάτο από το επίπεδο του φυσικού βράχου μέχρι και επάνω  από τα 3,5  μέτρα ύψος που σώζεται η τοιχοποιία.

Η επεξεργασία της μάργας φαίνεται ότι γινόταν σε ένα μακρόστενο σκάμμα ή κανάλι στα ανατολικά  του μνημείου, το οποίο επικοινωνεί με το κέντρο του βάθρου θεμελίωσης.Το μυστήριο της απουσίας του δυτικού τοίχου του μνημείου λύθηκε από τους αρχαιολόγους, όταν αναγνώρισαν  τη νότια τομή του τύμβου που είχε καλύψει το μνημείο την ανθρώπινη επέμβαση.

Ο δυτικός τοίχος είχε καταστραφεί ως τη βάση θεμελίωσης επάνω στο φυσικό βράχο. «Πρόκειται, αναμφίβολα, για την επέμβαση επίδοξων τυμβωρύχων που έδρασαν στη διάρκεια της ανέγερσης του τύμβου με στόχο τον εντοπισμό των κτερισμάτων ταφικού θαλάμου. Προφανώς, είχαν λάθος πληροφόρηση.

Είναι πιθανόν ότι αυτός ήταν ο πραγματικός ρόλος του μνημείου: Να παραπλανήσει. Συλημένος ή ασύλητος ο ταφικός θάλαμος, ή το κενοτάφειο, εν ονόματι του οποίου κατασκευάστηκε ο τύμβος της Λαόνας εξακολουθεί μέχρι και σήμερα να διαφεύγει», σημειώνουν τα μέλη της αρχαιολογικής αποστολής.

Το Τμήμα Αρχαιοτήτων του Πανεπιστημίου Κύπρου  έχει ήδη προβεί σε κατάχωση του βάθρου θεμελίωσης της ανατολικής όψης, καθώς και στην τοποθέτηση ενός προσωρινού στεγάστρου για την προστασία και  τη συντήρηση του μνημείου από τις καιρικές συνθήκες.

Η έρευνα θα συνεχιστεί το 2019 με στόχο την αποκάλυψη της πορείας του Κυπρο-Κλασικού τείχους σε όλο το μήκος της βόρειας και βορειοδυτικής  πλευράς.

©Typologos.com 2018

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.