Γιώργος Μεσσάλας: «Το σήμερα στη βασανισμένη μας, χώρα – δυστυχώς – δεν έχει διδαχθεί από περασμένες εποχές»

Συνέντευξη στο Νίκο Μόσχοβο και στον «Τυπολόγο»

17:19:47,11/12/2018
O θεατράνθρωπος Γιώργος Μεσσάλας

O θεατράνθρωπος Γιώργος Μεσσάλας σε μια κατάθεση ψυχής, αναμνήσεων και ιδεών

Το σήμερα στη βασανισμένη μας, χώρα –  δυστυχώς –  δεν έχει διδαχθεί από περασμένες εποχές επισημαίνει ο μεγάλος Θεατράνθρωπος Γιώργος Μεσσάλας στη συνέντευξη που παραχώρησε στο δημοσιογράφο Νίκο Μόσχοβο για τον «Τυπολόγο» (www.typologos.com) με αφορμή  το αυτοβιογραφικό ντοκιμαντέρ «Ταξίδι Πνοής», που  σκηνοθέτησε ο Χρήστος Ν. Καρακάσης.

Το «Ταξίδι Πνοής» κάνει πρεμιέρα στο επίσημο  διαγωνιστικό   προγράμματος  του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Χαλκίδας  στις  22:38 – 00:08 το βράδυ της Πέμπτης  15 Νοεμβρίου 2018 στο αμφιθέατρο του Μεγάρου της  Περιφερειακής Ενότητας Ευβοίας.

Χειμαρρώδης ο Γιώργος Μεσσάλας θυμήθηκε κατά τη διάρκεια της συνομιλίας τους Αλέξη Σολομό, Αλέξη Μινωτή, Αλίκη Βουγιουκλάκη, στιγμές της ζωής, τσιτάτα και λόγια κλασσικών συγγραφέων. Οι άνθρωποι «θέλουμε  μια ζεστή αγκαλιά και αγάπη», είναι το απλό  απόσταγμα του μεγάλου  ηθοποιού, που «ταξιδεύει» πάντοτε  στο χώρο του θεάτρου, στη δική του «Αλκυονίδα»:

Οι Γιώργος Μεσσάλας και Ντένη Θεμελή

Οι Γιώργος Μεσσάλας και Ντένη Θεμελή . Ένα ζευγάρι που κατέθεσε τη ψυχή του στο θέατρο και στη ζωή

«Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη/να εύχεσαι νά’ ναι μακρύς ο δρόμος/γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις» ,έγραψε κάποτε ο Κωνσταντίνος Καβάφης στην «Ιθάκη» του. Ποια είναι η βαθύτερη γνώση, που  αποκόμισε ο Γιώργος Μεσσάλας μέσα από τις δικές του, θεατρικές «νησίδες»;

«Ευτυχώς οι νησίδες οι δικές μου,  ήτανε πάντα τόσο ουσιαστικές,  γιατί σε κάθε στιγμή συναντούσα μοναδικούς – σπουδαίους ανθρώπους με βαθύτερη σκέψη και ουσία που δεν με άφηναν να φύγω ποτέ, αλλά σε κοντινές αποστάσεις έβρισκα πάλι τους μεγάλους, οι οποίοι  με καθοδηγούσαν και δεν έχανα ποτέ τον προορισμό μου! Αυτό ήταν για μένα ένα ταξίδι πνοής ανάμεσα τους. Μου έδιναν αγάπη, γνώση και με σκέπαζαν με την φιλία τους».

Από το αφιέρωμα στον Αλέξη Μινωτή

Από το αφιέρωμα στον Αλέξη Μινωτή, το μεγάλο “μύστη” του θεάτρου

Τι σας «οδήγησε» να αποτυπώσετε την πορεία  μιας ζωής σε ντοκιμαντέρ; Μήπως, η αίσθηση ότι οι όλοι οι  μεγάλοι θεατράνθρωποι (Αλέξης Μινωτής, Αλέξης Σολωμός, Κατίνα Παξινού κ.ά.) βίωναν το νόημα της Ελληνικής παιδείας κι αυτό κινδυνεύει πιά να χαθεί;

«Δεν είχα σκεφτεί ποτέ κάτι τέτοιο. Όμως, όταν συνάντησα δύο νέους ταλαντούχους ανθρώπους, όπως ο Χρήστος Καρακάσης και η Βασιλική Κάππα που μιλούσαμε μαζί για όλα τα θέματα και με αντιμετώπιζαν με σεβασμό και αγάπη, και ύστερα από πολλές τέτοιες βραδιές, μου είπανε την πρόθεσή τους, για ένα ταξίδι όπως αυτό που κάναμε. Φυσικά στην αρχή αντέδρασα και μάλιστα τους είπα «ποιον ενδιαφέρει ζωή μου;». Εκείνοι με τα επιχειρήματά τους, συνέχισαν και ο καταλύτης ήταν, όταν μου είπανε ότι μέσα από αυτό το ταξίδι θα περάσει σχεδόν όλο το ελληνικό θέατρο, έτσι κι έγινε. Αυτό το «Ταξίδι Πνοής» θα φέρει και τους μεγάλους ξανά κοντά μας,  όπως τους αξίζει, αλλά και στους νεότερους τη δυνατότητα να γνωρίσουν την κλασσική παιδεία σε μια εποχή σύγχυσης! Ξεκινήσαμε πριν ένα χρόνο για ένα ταξίδι 60 λεπτών Και φτάσαμε σήμερα Στα 90 λεπτά χωρίς να τα προλάβουμε όλα».

Ποια είναι η εικόνα, που κρατάτε πάντοτε σα «φυλαχτό» από τα παιδικά χρόνια σας;

«Δυστυχώς τα παιδικά μου,  χρόνια ήταν δύσκολα όπως όλων των παιδιών της εποχής μου. Εμένα, όμως,  με σημάδεψε ένα τραγικό γεγονός! Ζούσαμε με την οικογένεια μου,  στο Βοτανικό, μέσα από την Ιερά οδό (Άγιος Σάββας). Ο πατέρας μου είχε καφενείο και κρεοπωλείο, και κάθε Κυριακή το φαγητό ψηνόταν στον απέναντι από εμάς φούρνο. Μία Κυριακή χωρίς ήλιο πήγαμε να πάρουμε το ταψί η αδερφή μου, η Αναστασία, λίγο πιο μεγάλη από μένα, εγώ, και η μικρότερη αδερφή μου, η Κατερίνα. Εκείνο το μεσημέρι προσπαθώντας να περάσουμε απέναντι, η Κατερίνα μας, μας ξέφυγε και τη χάσαμε για πάντα κάτω από τις ρόδες ενός λεωφορείου. Ω θεέ μου, και τώρα και πάντα σκέφτομαι ότι εκείνη την εποχή περνούσε λεωφορείο κάθε μία ώρα. Κάθε φορά που περνάω από αυτό το σημείο κάνω το σταυρό μου και…».

Γιώργος Μεσσάλας- Μελίνα Μερκούρη

Ο Γιώργος Μεσσάλας με την αξέχαστη Μελίνα Μερκούρη

Αλέξης Μινωτής κι Αλέξης Σολομός. Ποιες φράσεις των δυο μεγάλων θεατράνθρωπων σας «συντροφεύουν» μέχρι και σήμερα ;

«Από τους δύο μεγάλους δασκάλους μου, που είχα την ευλογία να με έχουν κοντά τους με συντροφεύουν καθημερινά πολλές σκέψεις, πολλές! Ο Μινωτής μου έλεγε «πάντα στην μεγάλη παράσταση πρέπει να δίνεις το θεατή το δικαίωμα να ανεβαίνει στη σκηνή νοερά και να γίνεται ένα με το κείμενο και τον ηθοποιό. Και όχι ο ηθοποιός να κατεβαίνει στην πλατεία!». Αλλά, επίσης,  μου έλεγε «να φωτίζεις πάντα το πρόσωπό του ηθοποιού και να μην υπολογίζεις το σκηνογράφο. Αυτοί θέλουνε ημίφως για τα σκηνικά – που τελειώνουν, όμως,  στα πρώτα δέκα λεπτά σε μια παράσταση… Η ουσία είναι ο ηθοποιός!!!». Ο Σολομός μου έλεγε πάντα να μην λυπάμαι να κόβω κείμενο σε ένα έργο, όταν επαναλαμβάνεται! Όχι, για  τον  εκμοντερνισμό,  όπως κάνουν σήμερα πολλοί σκηνοθέτες! Επίσης,  τα μετέπειτα χρόνια έβλεπε όλες οι παραστάσεις μας έρχονται στα καμαρίνια και μου έλεγε «σε θαυμάζω που μπορείς να έχεις ένα μεγάλο θέατρο και να έρχεται τόσος κόσμος». Εδώ θέλω να σημειώσω ότι πρώτα  υπήρξα βοηθός του Αλέξη Σολομού στο προσκήνιο,  αλλά και στην Επίδαυρο και μετά του Αλέξη Μινωτή».

Ποια φράση μεγάλου τραγικού ή κλασσικού συγγραφέα αποδίδει καλύτερα τη φιλοσοφία ζωής, που σας διέπει;

«Σοφοκλής, στον Οιδίποδα επί Κολωνώ, ο κορυφαίος του χορού δηλαδή του λαού λέει στον Οιδίποδα «η μοίρα των Θεών γι’ αυτό, και όχι δικός μας δόλος σε κατέστρεψε». Όπως έλεγε και ο μεγάλος Ελύτης «ο καθείς και τα έργα του». Άλλη μία φράση του Σοφοκλή που την απαγγέλει ο τυφλός ο ίδιος Οιδίποδας στον Κολωνό «Ω φως για μένα άφεγγό, τώρα για στερνή φορά σε αγγίζει το κορμί μου». Μπέκετ, στο «Τέλος του Παιχνιδιού», ο Χαμ, ένας άνθρωπος καθηλωμένος αναρωτιέται, «τι είναι όλα; Τίποτα, τίποτα!».

Γιώργος Μεσσάλας- Μάνος Χατζιδάκις

O Γιώργος Μεσσάλας με το μεγάλο μουσικοσυνθέτη Μάνο Χατζιδάκι

Η Αλίκη Βουγιουκλάκη έμοιαζε πολλές φορές σαν να ήταν η «πριγκίπισσα» ενός παραμυθιού. Τι σας έχει μείνει περισσότερο από αυτήν σήμερα, το χαμόγελο, το βλέμμα της,  ή κάποια βαθιά ανθρώπινη στιγμή;

«Η Αλίκη ήταν άνθρωπος. Ήταν, όμως,  πολύ λαμπερός άνθρωπος σε όλα τα σημεία! Με λάθη, με ωραίες στιγμές, έχουμε ζήσει μαζί πολλές ωραίες βραδιές στην καλή της, εποχή τότε που ήτανε μαζί με το Δημήτρη Παπαμιχαήλ, ταλαντούχο και αληθινό άντρα ντόμπρο Πειραιώτη. Και οι δυο τους, είχανε άστρο επάνω τους,  έως και το τέλος! Ποιο τέλος, λάθος – αυτό ακόμα συνεχίζεται! Κανείς δεν μπορεί να συγκριθεί μαζί της! Το βλέμμα της, καθηλωτικό!».

Ως άνθρωπος της Τέχνης βιώσατε καλές και άσχημες εποχές. Η Ελλάδα ζει σήμερα δύσκολες στιγμές. Ποιο θεατρικό έργο νομίζετε πως αποτυπώνει σήμερα τη κατάσταση στην Ελλάδα;

Το σήμερα στη  βασανισμένη μας, χώρα –  δυστυχώς –  δεν έχει διδαχθεί από περασμένες εποχές! «Όσοι έχουν εξουσία δεν υπολογίζουν,  παρά μόνο την εξουσία», Ριχάρδος ο Γ’ του Σαίξπηρ.

Oι Ντένη Θεμελή-Γιώργος Μεσσάλας . Ριχάρδος ο Γ'

Oι Ντένη Θεμελή-Γιώργος Μεσσάλας στην παράσταση του κλασσικού έργου του Ουίλιαμ Σαίξπηρ “Ριχάρδος ο Γ'”

Κατεβαίνατε πολλές φορές από το πάλκο και βρισκόσαστε στη θέση του θεατή από την πλατεία, ώστε να βιώσετε την παράσταση με διαφορετικό θέατρο. Ποια λόγια θεατή σας έχουν «αγγίξει» ιδιαίτερα και γιατί;

«Ναι ήθελα στο τέλος κάθε παράστασης να μιλάνε οι θεατές. Εμείς είχαμε μιλήσει μέσα από το έργο. Μια στιγμή που δεν θα ξεχάσω ποτέ ήταν όταν παίζαμε τον Ριχάρδο τον Γ’ του Σαίξπηρ και εκείνο το βράδυ έβρεχε καταρρακτωδώς και είχαμε μόνο 11 θεατές! Είπα στους συνεργάτες μου,  «απόψε θα παίξουμε, όσο μπορούμε καλύτερα για να τιμήσουμε τους 11 ανθρώπους που μας τίμησαν!». Έτσι κι έγινε! Στο τέλος κάθισα στο σκαλάκι και είπα στους θεατές ότι ήμουν λυπημένος, γιατί θεατές ήταν όσοι και οι ηθοποιοί στην σκηνή 11! Ένα θεατής πήρε το λόγο και μου είπε «μην στεναχωριέστε κύριε Μεσσάλα, είχα δει τον Ριχάρδο τον Γ’ στο δημοτικό θέατρο Πειραιά με το  Δημήτρη Χορν και ήταν μόνο ένας θεατής, εγώ! Και ο Χορν έπαιξε!». «Αυτό ήταν το μεγαλείο των μεγάλων» του απάντησα και ύστερα σιωπή…».

Κοπή πίτας στο θέατρο "Αλκυονίς"

Από κοπή πίτας στο Θέατρο “Αλκυονίς”

«Η κόλαση είναι άδεια και όλοι οι διάβολοι είναι εδώ», έγραψε κάποτε ο Ουίλιαμ Σαίξπηρ. Μήπως και το φως είναι εδώ και δεν μπορούμε να το δούμε; Ένα σχόλιο επί αυτού.

«Το φως που αναζητούμε όλοι οι άνθρωποι – είναι η ζωή, είναι το σκοτάδι, είναι ο θάνατος. Όλοι οι μεγάλοι ποιητές αναζητούν μαζί με εμάς τους απλούς ανθρώπους, το φως! Όπως ο Γκόγκολ στο  «Ημερολόγιο ενός τρελού», όταν βυθίζεται από τις μαύρες σκέψεις του. Αναζητά σε κρησφύγετα «φως, φως κι άλλο φως!!!»».

Τι σας τρομάζει περισσότερο η έλλειψη ανθρωπιάς ή  προσωπικά η ιδέα του θανάτου και της απώλειας ,όπως την αποδίδουν οι τραγικοί ποιητές

«Μα και βέβαια με τρομάζουν οι απάνθρωποι άνθρωποι! Η αγένεια, η ασέβεια, η έπαρση κι άλλα πολλά! Ο θάνατος είναι μέσα στο παιχνίδι της σύντομης ζωής μας. Οι τραγικοί ποιητές μας διδάσκουν ότι χωρίς το θάνατο δεν έχουμε ζωή! Γιατί αλήθεια ποιος μπορεί να δώσει λύση στο αίνιγμα του θανάτου; Η πίστη μας σώζει και το άγνωστο…».

Ο Γιώργος Μεσσάλας στο "Ημερολόγιο ενός τρελού"

Από τη μοναδική ερμηνεία του Γιώργου Μεσσάλα στο “Ημερολόγιο ενός τρελού” του Νικολάϊ Γκόγκολ

Έχετε παίξει εκατοντάδες παραστάσεις, διαφορετικά έργα, μεγάλους και ήσσονες ρόλους. Υπάρχει, άραγε, ένα έργο που θα θέλατε να το «ανεβάσετε» ακόμη και τώρα;

«Πρώτα – πρώτα θα ήθελα να παρουσιάσω το έργο του αγαπημένου Σαίξπηρ, «Βασιλιάς Ληρ» και να μπορούσα να ξανά γίνω ο «Da» του μεγάλου Ιρλανδού Χιού Λέοναρντ που συνάντησα πολύ πριν από την παράσταση που κάναμε στην πατρίδα του, το Δουβλίνο –περπάτησα μαζί του,  και ήθελα να δω,  αν μου εμπιστευτεί τον «Da» τον αληθινό του, πατέρα! Εδώ πρέπει να πω ότι τον «Da» τον είχε ανεβάσει ο μεγάλος Μάνος Κατράκης και είχα τους φόβους μου. Όμως, ο μετέπειτα φίλος μου,  Χιού μου είπε: «έχετε ακριβώς το ύφος και την ηλικία του Da». Τον καλέσαμε στην πρεμιέρα μας,  την Αθήνα και μας επιβράβευσε γι’ αυτό που είδε. Θα ήθελα κι άλλα έργα να τα ξαναδώ από την αρχή: Τον «Αμπιγιέρ» του Χάργουντ, «Η ζωή είναι ωραία» της Σάρλοτ Τζόουνς και «Το τέλος του παιχνιδιού»  του πολύ μεγάλου Ιρλανδού Μπέκετ που δεν το έχω παρουσιάσει ποτέ. Είναι τρελό, πολλά θέλω! Υπερβολές».

«Όλοι οι μεγάλοι ποιητές αναζητούν μαζί με εμάς τους απλούς ανθρώπους, το φως! Όπως ο Γκόγκολ στο «Ημερολόγιο ενός τρελού», όταν βυθίζεται από τις μαύρες σκέψεις του. Αναζητά σε κρησφύγετα «φως, φως κι άλλο φως!!!»»

Ποια στιγμή που μιλούσατε στο ντοκιμαντέρ, νιώσατε ότι κάνετε το χρέος σας, προς τη νέα γενιά;

«Όταν βρισκόμαστε με τους φίλους μου, Χρήστο και βασιλική ανάμεσα στα εκατοντάδες κοστούμια, σκηνικά, αξεσουάρ, φωτογραφίες και άλλα που αναδύουν από μόνα τους,  τις εποχές των μεγάλων έργων. Οι νέοι πρέπει να μάθουν ότι αν δεν υπήρχαν οι μεγάλοι εκείνοι θα μείνουν για πάντα μικροί και δεν πρέπει… Πρέπει να γίνουν σπουδαίοι και καλύτεροι του παρελθόντος, αν μπορούν! Η σκηνή εκδικείται , όταν την χρησιμοποιείς για δικό σου σκοπό! Σε θέλει αφιερωμένο. Το θέατρο είναι μοναστήρι. Αν δεν έχεις πίστη, τελείωσες! Δε φτάνουν ούτε τα μισά ούτε τα έξω! Και ο νοών νοείτω!».

Αλέξης Μεσσάλας- Γιώργος Μεσσάλας- Ροζίτα Σώκου- Ντένη Θεμελή

Οι Αλέξης Μεσσάλας, Γιώργος Μεσσάλας, Ροζίτα Σώκου και Ντένη Θεμελή

Ποια αίσθηση  από το φτωχικό σπίτι σας «ακολουθεί» ,όταν «ανεβαίνετε» κάθε φορά στη σκηνή;

«Η μεταμόρφωση είναι αναγκαία, όταν δεν υπάρχει συνέχεια χωρίς το προηγούμενο! Η φυσιογνωμία μου, ίσως – δεν μπορώ να καταλάβω τι τους έκανε – ειδικά στον κινηματογράφο να μου δίνουν ρόλους αριστοκρατών – τρομάρα τους! Εννοώ φυσικά τους «αριστοκράτες» ένας κόσμος δήθεν… Ευτυχώς, ο γιος μας ο Αλέξης Μεσσάλας με τον καθάριο λόγο του, και τη  σκέψη του, στο  «Ταξίδι Πνοής»  δίνει τις διαστάσεις της αλήθειας, όπως και η μητέρα του, και η γυναίκα μου,  Ντένη Θεμελή που με συντροφεύει με πίστη και αφοσίωση στη ζωή, αλλά και στη  σκηνή με σπουδαίες ερμηνείες, όπως στον «Πατέρα» του Στρίμπεργκ και στο «Χορό του Θανάτου», στον «Da», στον «Αμπιγιέρ», «Η ζωή είναι ωραία»… Ναι, με τη Ντένη η ζωή μου,  ήταν και είναι ωραία τους ευχαριστώ και τους δύο και τους αγαπώ!».

Ένα παράθυρο ανοίγει κι ένα περιστέρι φωλιάζει στα χέρια μιας κοπέλας. Ποια σκέψη σας «γεννά» αυτή η εικόνα;

«Κάθε άνθρωπος θέλει να φωλιάζει σε μία ζέστη, αγκαλιά, όπως κάθε ζωντανό ον. Παρακολουθούσα στο μικρό μπαλκονάκι του γραφείου μου,  τη μάνα περιστερά να γεννάει το αυγό της,  και μετά την φροντίδα της,  στο μικρό της. Το ζέστανε με την αγκαλιά της. Το ίδιο και οι γάτες μας, στο σπίτι, τη νύχτα μαζί με την Ντένη τις θαυμάζουμε που κοιμούνται αγκαλιά το ένα γατάκι ςπάνω στο άλλο σαν κουβάρι. Το ίδιο θέλουμε και οι άνθρωποι· μια ζεστή αγκαλιά και αγάπη, μαζί με υγεία είναι ότι καλύτερο, με οικογένεια και φίλους, τίποτα άλλο!».

©Typologos.com 2018

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.