Για το ζωγράφο Πάμπλο Πικάσο

Της Μαργαρίτας Βακάλου

Αρθρογράφου 

00:24:36,05/05/2019
Στον τόπο γέννησης του Πάμπλο Πικάσο στη Μάλαγα. By Tajchman - Own work, CC BY-SA 3.0 es, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=28249891

Στον τόπο γέννησης του Πάμπλο Πικάσο στη Μάλαγα. By Tajchman – Own work, CC BY-SA 3.0 es, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=28249891

Η εποχή που διανύουμε, η άνοιξη, είναι η κατ’ εξοχήν εποχή, κατά την οποία η όρασή μας,  λαμβάνει πλούσια ερεθίσματα. Κάποιοι,  –ίσως περισσότερο ευαίσθητοι ή/και δημιουργικοί από το συνηθισμένο – νιώθουν την ανάγκη να αποτυπώσουν εικαστικά, τα –πάσης φύσεως  –ερεθίσματά τους…Με τον τρόπο αυτό, επωφελούμαστε και όλοι εμείς, ενισχύοντας το καλλιτεχνικό μας, αισθητήριο και ταυτόχρονα, λαμβάνουμε «τροφή για σκέψη»…Και εγώ, κάπως έτσι, «κάνω την απαιτούμενη σύνδεση» και δράττομαι της ευκαιρίας, να παραθέσω λίγες σκέψεις (χωρίς να είμαι ειδική) για έναν από τους σπουδαιότερους ζωγράφους του τέλους του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα, που διαμόρφωσε την καλλιτεχνική έκφραση μίας ολόκληρης εποχής! Δεν είναι άλλος από τον Πάμπλο Ρουίθ Πικάσο!

Γεννημένος στις 25 Οκτωβρίου του 1881 στη Μάλαγα της Ανδαλουσίας, φανέρωσε από πολύ μικρή ηλικία το ταλέντο του. Αξίζει να αναφέρουμε ότι το πρώτο έργο του, με τίτλο «Πικαδόρ», το δημιούργησε μόλις το 1888-89, σε ηλικία 8 περίπου ετών! Το όνομά του Πικάσο, μας είναι οικείο από γνωστές δημιουργίες,  όπως είναι  «Οι λουόμενες», «Γυναίκα με μαντήλι», «Γυναίκα που κλαίει» και φυσικά από την πασίγνωστη –τολμώ να πω–  «Γκερνίκα», εικαστικό έργο τεράστιας καλλιτεχνικής, αλλά και ιστορικής σημασίας, που συζητήθηκε–  από ειδήμονες και μη – όσο λίγα!

Όπως συμβαίνει με κάθε καλλιτέχνη, όποιο είδος τέχνης κι αν υπηρετεί, η ζωγραφική ήταν για τον Πικάσο, μια εσωτερική ανάγκη, ένας τρόπος να «μιλήσει», όχι με λόγια, αλλά με χρώματα και σχήματα για όσα ένιωθε, βίωνε, σκεπτόταν…Με άλλα λόγια, το έργο του είναι –καταχραστικά εδώ ο όρος – «αυτοβιογραφικό», είναι η αποτύπωση του ψυχισμού του…

Ζωγράφιζε ό, τι έβλεπε γύρω του,  και του έκανε εντύπωση. Είναι λάθος να πιστεύουμε ότι ο «κυβικός» τρόπος απεικόνισης των θεμάτων του (φαντάζει ανεξήγητος και παράλογος με μια πρώτη ματιά), πηγάζει από την ανικανότητά του, να ζωγραφίσει με τον «κλασσικό» τρόπο! Αν παρατηρήσει κανείς τα έργα του, της πρώιμης περιόδου, διαπιστώνει την τεχνική αρτιότητα και την ακρίβεια στην απόδοση των μορφών. Επομένως, μπορούμε με βεβαιότητα να πούμε ότι «έφτασε» την «κλασσική» ζωγραφική και την «ξεπέρασε», πιθανόν επειδή του φαινόταν ανεπαρκής για να τον εκφράσει!!

Μάλαγα, Κορούνια, Μαδρίτη, Βαρκελώνη, Καταλονία, Παρίσι… Οι πόλεις- σταθμοί, που σημάδεψαν την καλλιτεχνική πορεία του. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον – ακόμα και ως προς τους τίτλους τους – , παρουσιάζουν οι περίοδοι της δημιουργίας του Πικάσο.

 Κυριότερες από αυτές: Η «Περίοδος του Καμπαρέ», στα έργα της οπαίας έντονη είναι η επίδραση των καλλιτεχνών της Μονμάρτης. Η «Γαλάζια Περίοδος», όπου το προαναφερθέν χρώμα, δηλώνει θλίψη, δυστυχία, πόνο. Η «Ρόδινη Περίοδος» ή «Περίοδος του τσίρκου» ή «των σαλτιμπάγκων», της οποίας τα έργα, έχουν ως θέμα περιοδεύοντες θιάσους.

 Χρονολογία καθοριστική, μπορεί να θεωρηθεί το 1907, οπότε και θα ζωγραφίσει τον πίνακα με τίτλο «Δεσποινίδες της Αβινιόν». Οι συνειρμοί και η ενσωμάτωση λέξεων ως εικόνων στα έργα του, είναι αυτό το «νέο»,  που εισάγεται τώρα στην τεχνοτροπία του Πικάσο. Το 1908, είναι, επίσης,  σημαντική χρονολογία. Έχει μόλις γεννηθεί η έννοια του «Κυβισμού», η «νέα έκφραση» από την οποία ο ρεαλισμός απουσιάζει. Την ίδια χρονιά, ο Πάμπλο Πικάσο, στρέφεται συστηματικά γύρω από τη «νεκρή φύση». Ίσως, ο κόσμος των ανθρώπων έχει πάψει να αποτελεί την κύρια πηγή της έμπνευσής του.

Κάθε ζωγραφικό (και όχι μόνο) έργο, είναι –μιλώντας με όρους σημειωτικής –  κείμενο. Μεταδίδει, δηλαδή, νόημα. Επομένως, αν για τη λογοτεχνία ισχύει η «θεωρία της πρόσληψης», γιατί να μην ισχύει –τηρουμένων των αναλογιών – και για τη ζωγραφική; Έτσι, ο κάθε θεατής, μπορεί – και έχει το δικαίωμα – με «οπλισμό» τις προσωπικές γνώσεις του, εμπειρίες, βιώματα, την ευαισθησία και την ιδιοσυγκρασία του,  να συμβάλλει τελικά και ο ίδιος στη διαμόρφωση αυτού που βλέπει. Για το λόγο αυτό, υπάρχει και πολυφωνικότητα στις ερμηνείες των εικαστικών έργων, η σύγκριση και η συνεξέταση των οποίων, είναι μία άκρως δημιουργική διαδικασία, από την οποία μόνο κερδισμένοι μπορούμε να βγούμε.

Αυτό που δεν μπορεί να αμφισβητηθεί, είναι ότι οι πίνακες του Πικάσο, αποκαλύπτουν πτυχές της ιδιοφυίας που τους δημιούργησε!! Μεταδίδουν συγκίνηση και διαθέτουν βάθος, πολυπλοκότητα και καθολικότητα. Δε  διστάζουν να παρουσιάσουν θέματα «σκληρά», όπως είναι το αναπόφευκτο του θανάτου και, δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι τίθενται ζητήματα όχι μόνο προσωπικά, αλλά και φιλοσοφικά!

Μέσω του χρωστήρα του Πικάσο, η πραγματικότητα μεταμορφώνεται! Κάνει άραγε ποίηση ή ζωγραφική; Ή μήπως και τα δύο; Ο βιογράφος του, Πιέρ Ντε, τονίζει ότι ο Πικάσο, «ήταν ένας ζωγράφος μεταξύ ποιητών και ένας ποιητής μεταξύ ζωγράφων»!! Δεν θα μπορούσαμε, πιστεύω, να έχουμε πιο πετυχημένο συγκερασμό τεχνών!!

Βιβλιογραφία: «PICASSO», (μτφρ: Κώστας Ιωαννίδης), 2004 ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΙΔΕΙΑ/ Μαλλιάρης Παιδεία.

©Typologos.com 2019

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

1 × δύο =

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.