Oι δυνατότητες ανάπτυξης της δημοκρατίας μέσω της πληροφόρησης και της δημοσιογραφίας

Του Νίκου  Μόσχοβου

Δημοσιογράφου – συγγραφέα

17:53:09,06/22/2019
Αντοπροσωπευτική Δημοκρατία - Φωτογραφία από Clker-Free-Vector-Images από το Pixabay

O δημοσιογράφος -συγγραφέας Νίκος Μόσχοβος σχολιάζει το σκεπτικό των Κόβατς και Ρόζενστιλ ότι: « Η πληροφόρηση παράγει δημοκρατία».Φωτογραφία από Clker-Free-Vector-Images από το Pixabay

Μέρος της επιστημονικής  εργασίας του ίδιου με τίτλο:
Θεώρηση επί  του σκεπτικού  των Κόβατς και Ρόζενστιλ: « Η  πληροφόρηση παράγει δημοκρατία»

Στο  σύγχρονο κόσμο κυριαρχεί η μορφή της Αντιπροσωπευτικής Δημοκρατίας κατά την οποία μέσω  των καλπών ή των ηλεκτρονικών συστημάτων καταμέτρησης ψηφίζει ο κόσμος τους αντιπροσώπους του,  κατά περιοχές και ανάλογα με το εκλογικό σύστημα αναθέτει τη διακυβέρνηση της χώρας στο κόμμα,  που πλειοψήφησε ή σε ένα συνασπισμό κομμάτων. Τα είδη της Αντιπροσωπευτικής Δημοκρατίας διακρίνονται σε δύο:

Α. Την Προεδρική, όπου τη διακυβέρνηση ασκεί ο πρόεδρος του κράτους με δυο εκλεγμένα νομοθετικά σώματα (τη Βουλή και τη Γερουσία).

Β. Την  Προεδρευόμενη,  όπου την εξουσία ασκεί ο πρωθυπουργός και η κυβέρνηση με νομοθετικό σώμα το κοινοβούλιο.

Σύμφωνα με τις εννοιολογικές αναλύσεις, που εμπεριέχονται στο Νέο Ελληνικό Λεξικό της Σύγχρονης Δημοτικής Γλώσσας του Εμμανουήλ Κριαρά, και στο Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας του Γεωργίου Δ. Μπαμπινιώτη στη σύγχρονη δημοκρατία εμφανίστηκαν έντεκα φαινόμενα κατά την άσκηση της εξουσίας, που οδήγησαν και στην κρίση  του δημοκρατικού πολιτεύματος.

 Τα φαινόμενα αυτά είναι  η διαπλοκή, η προπαγάνδα, η δημαγωγία, ο καιροσκοπισμός, ο πατερναλισμός (άσκηση εξουσίας με πρόσχημα την προστασία των πολιτών), ο λαϊκισμός, η ευνοιοκρατία, η οικογενειοκρατία ή ο νεποτισμός, η γραφειοκρατία  – κακοδιοίκηση και  οι ομάδες πίεσης–  ελέγχου – λόμπι.

Στην κρίση της δημοκρατίας οδήγησαν φαινόμενα, που εκδηλώθηκαν από πλευράς του κόσμου, όπως είναι ο Μεσσιανισμός με την πίστη στον ένα κι απόλυτο αρχηγό, η μαζοποίηση, ο δογματισμός, η ιδεοληψία και η πολιτική αδιαφορία.

Από την εκδήλωση των φαινομένων αυτών επηρεάζεται και η υλοποίηση και το βάθος της έρευνας μέσω της δημοσιογραφίας και η ποιότητα της παραγόμενης  πληροφορίας.

«Το δημοκρατικό δυναμικό είναι η ικανότητα των πολιτών να συμμετέχουν αποτελεσματικά και με γνώση», θεωρούν οι  Andrew Kakabadse, Nada K. Kakabadse και  Alexander Kouzmin  (2013) . Οι  ίδιοι εκτιμούν ότι αυτό ακριβώς αποτελεί ένα από τα πιο σοβαρά ζητήματα, που αντιμετωπίζουν τα τρέχοντα μοντέλα δημοκρατικής απελευθέρωσης.

H επιμελήτρια της ιστοσελίδας «Pop and Politics» (www.popandpolitics.com ) Farai Chideya εκτιμά πως εάν δεν έχεις πληροφορημένους πολίτες, τότε έχεις ολιγαρχία. « Θα πρέπει οπωσδήποτε να υπάρχει κάποιος που να κινητοποιεί προς τη μια ή την άλλη κατεύθυνση αυτούς, οι οποίοι παίρνουν τις πολιτικές αποφάσεις», σημειώνει η Farai Chideya  σε συνέντευξη που είχε δώσει στον Αμερικανό δημοσιογράφο, Larry King.

Άρα η πρώτη  προϋπόθεση για την ανάπτυξη της δημοκρατίας είναι η ύπαρξη μιας πηγής, η οποία  θα εκπέμπει  την πληροφόρηση και συγχρόνως θα κινητοποιεί τους πολίτες. Χωρίς την ύπαρξη του πομπού εκπομπής δεν μπορεί να υπάρξει γνώση προς τους πολίτες σχετικά με το τι πραγματικά δύναται να συμβαίνει.

Την ίδια στιγμή φαίνεται πως η πληροφορία,  όταν εκπέμπεται, μπορεί να κινητοποιήσει τον κόσμο να δράσει προς τη μια ή την άλλη κατεύθυνση.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι μεταδιδόμενες πληροφορίες για κοινωνικά –  πολιτικά θέματα, που οδηγούν τον κόσμο να κινητοποιηθεί μέσω των  διαδηλώσεων, των συγκεντρώσεων,  των συναυλιών και των δημοψηφισμάτων.

Η άλλη προϋπόθεση ή δυνατότητα για την  ανάπτυξη της δημοκρατίας προέρχεται από τον κόσμο του τρίτου πολιτισμού,  που περίγραψε ο εκδότης του Edge.org John Brockman  στο δοκίμιο του με θέμα  «The Emerging Third Culture» (1991) και στο βιβλίο του, με τίτλο «The Third Culture: Beyond the Scientific Revolution».

«Η τρίτη κουλτούρα αποτελείται από εκείνους τους επιστήμονες και άλλους στοχαστές στον εμπειρικό κόσμο, οι οποίοι με τη δουλειά και την έκθεσή  τους, παίρνουν τη θέση του παραδοσιακού διανοούμενου, καθιστώντας ορατές τις βαθύτερες έννοιες της ζωής μας, επαναπροσδιορίζοντας ποιοι και τι είμαστε», υπογραμμίζει ο John Brockman.

Κατά τον θεωρητικό φυσικό και καθηγητή  του Pennsylvania State University  Lee Smolin , μια άλλη πρόκληση για τη δημοκρατία είναι η εξάπλωση του γραφειοκρατικού τρόπου οργάνωσης, ο οποίος στις περισσότερες χώρες έχει αναλάβει τη διοίκηση της εκπαίδευσης, της επιστήμης, της υγείας και άλλων σημαντικών τομέων δημόσιου ενδιαφέροντος. « Όπως μπορεί να βεβαιώσει ο οποιοσδήποτε εργάζεται για ένα σύγχρονο πανεπιστήμιο ή νοσοκομείο όλες αυτές  οι γραφειοκρατικές οργανώσεις είναι εγγενώς αντιδημοκρατικές», τονίζει χαρακτηριστικά ο Lee Smolin.

Η γραφειοκρατία δουλεύει βάσει αποφάσεων, οι οποίες πολλές φορές πάρθηκαν από ένα μόνο πρόσωπο ή μια κάστα ειδικών (π.χ. νομικοί σύμβουλοι). Το αποτέλεσμα είναι να  εκδίδουν οδηγίες, οι οποίες τις περισσότερες φορές δεν ανταποκρίνονται στις κοινωνικές και βιοτικές συνθήκες της πραγματικότητας.

Εκ τούτου, ο περιορισμός της γραφειοκρατίας,  η απλούστευση των εφαρμοστέων πράξεων ή διατάξεων, η ενημέρωση και η πληροφόρηση γι’ αυτές είναι η άλλη προϋπόθεση  –   δυνατότητα για την ανάπτυξη της δημοκρατίας.

 Στον τομέα αυτό καλούνται καίριο ρόλο να διαδραματίσουν οι δημοσιογράφοι κυρίως μέσω ήδη λειτουργικών  projects ή άλλων που ετοιμάζονται και τα οποία αφορούν στη διαφάνεια στον τομέα της  δημόσιας  σφαίρας.

 H άλλη προϋπόθεση για την ανάπτυξη της δημοκρατίας είναι η ισχυροποίηση του ίδιου του δημοκρατικού πολιτεύματος με την ταυτόχρονη εμφάνιση ενός «δυνατού Τύπου», που θα θέτει πρώτα απ’ όλα τα ζητήματα διαφάνειας ως κρίσιμο στοιχείο για τη σωστή πληροφόρηση των πολιτών.

 «Σε μια ισχυρή δημοκρατία, οι άνθρωποι –  πολίτες  κυβερνούνται στο μέγιστο δυνατό βαθμό και δε μεταβιβάζουν την εξουσία και την ευθύνη τους, σε εκπροσώπους που ενεργούν στο όνομά  τους. Η ισχυρή δημοκρατία δε σημαίνει ότι η πολιτική είναι ένας τρόπος ζωής, μια καθημερινή δουλειά,  ένα παιχνίδι  και μια περιπέτεια, όπως  θεωρούν  πολλοί  επαγγελματίες πολιτικοί. Αλλά σημαίνει πολιτική ( ως ιθαγένεια) ως ένα τρόπο ζωής κι ως ένα αναμενόμενο στοιχείο της ζωής κάποιου. Είναι ένας προεξέχων και φυσικός ρόλος, όπως  είναι αυτός του “γονέα” ή του “γείτονα”» (Thomas Prugh, Robert Costanza, και Herman E. Daly, 2000).

Επίσης, ο πολιτικός θεωρητικός και συγγραφέας Benjamin R. Barber (1984)  υποστηρίζει ότι ο ριζοσπαστικός ατομικισμός που στηρίζει τη φιλελεύθερη θεωρία και την αντίστοιχη πρακτική ουσιαστικά υπονομεύει τη δημοκρατία. Αυτή η αδύναμη δημοκρατία παράγει λιγότερο νόμιμα αποτελέσματα παρά σε μια ισχυρότερη δημοκρατική δομή. Ο Barber επικρίνει και  τη φιλελεύθερη κατασκευή του κοινωνικού συμβολαίου υποστηρίζοντας ότι οι παραδοσιακοί «πολιτικοί»  που επηρεάζονται κυρίως από τον Hobbes θεωρούν τον άνθρωπο και το νόμο ως απλές αφαιρέσεις, γεγονός που συμβάλλει στον απομονωτισμό μέσα στην κοινωνία, καθώς και στην εμφάνιση  μιας  σειράς  αναδυόμενων παθολογιών.

Σε κάθε περίπτωση στη κομβική θέση των προαναφερόμενων θεωρήσεων  βρίσκεται η πληροφορία και στο πως θα φθάσει αυτή στους πολίτες, ώστε να αποφασίσουν για το παρόν και το  μέλλον τους.

Ο δημοσιογράφος Howard Rheingold, υποστηρίζει πως οι πολίτες χρειάζονται να εκπαιδεύσουν τους εαυτούς τους, προκειμένου να «εκμεταλλευτούν» τις αναδυόμενες μορφές πολιτικής και οικονομικής  δύναμης,  που ενεργοποιούνται  από  τα νέα μέσα.Ωστόσο, η  τεχνολογία δε θα μπορέσει από μόνη της, να ικανοποιήσει αυτές τις  ανάγκες των πολιτών.

Κατά συνέπεια, θα χρειαστούν να γίνουν νέες θεσμικές και πολιτειακές αλλαγές, που θα πρέπει να προέλθουν από τους ίδιους τους πολίτες.

Η συγκεκριμένη  λανθάνουσα μεγάλη τεχνική δύναμη θα  πρέπει να χρησιμοποιηθεί  έξυπνα και σκόπιμα από ένα σωστά ενημερωμένο πληθυσμό .

Οι πιθανότητες για την επιτυχία του εγχειρήματος είναι πολλές, αλλά ο κάθε άνθρωπος δε  θα πρέπει να ξεχνά ποτέ ότι η εξουσιαστική δύναμη και ιδιαίτερα  η αντίστοιχη του χρήματος θα εφεύρει  πάντοτε  τρόπους, για να ελέγξουν τα νέα μέσα επικοινωνίας, όπως το έκανε  ξανά με μεγαλύτερη ή  και μικρότερη επιτυχία  στο παρελθόν.

Οι δημοσιογράφοι καλούνται να αναπτύξουν εκείνα τα ειδησεογραφικά συστήματα ή   εκείνους τους Επικοινωνιακούς Οργανισμούς, που θα διοικούνται από τους ίδιους τους ανθρώπους του Τύπου και θα παρέχουν την απαραίτητη γνώση για την εδραίωση, καθώς και για την ανάπτυξη της δημοκρατίας.

Ο δρόμος είναι άγνωστος και θα  χαραχθεί από τους ίδιους τους δημοσιογράφους, οι οποίοι θα πρέπει να ακολουθήσουν τη ρήση του συνιδρυτή της Wikipedia Larry Sanger, που πρεσβεύει ότι: «αν προσπαθείτε να λύσετε ένα ασυνήθιστο πρόβλημα, τότε τολμήστε  να δοκιμάσετε μια μη συμβατική λύση».

Ουσιαστικά, όταν μιλάμε για «αυτοκυβερνώμενα συστήματα δημοσιογραφίας», εννοούμε την αυτοσυντηρούμενη δημοσιογραφία, που  θα βασίζεται σε ένα νέο υπόδειγμα λειτουργίας κι όχι μόνο στα διαφημιστικά έσοδα.Τα αυτοκυβερνώμενα συστήματα δημοσιογραφίας μπορούν να αναπτυχθούν κι αναπτύσσονται σε ένα περιβάλλον, όπως είναι αυτό  του  Ethereum,το  οποίο είναι   μια αποκεντρωμένη πλατφόρμα που εκτελεί έξυπνες συμβάσεις μεταξύ των πολιτών.

Είναι μια πλατφόρμα με εφαρμογές που λειτουργούν ακριβώς, όπως έχουν προγραμματιστεί χωρίς να υφίσταται  καμία πιθανότητα διακοπής, λογοκρισίας, απάτης ή παρεμβολών τρίτων.

Από τους ίδιους τους δημοσιογράφους προτείνεται ή πραγματοποιείται ήδη η δημιουργία «ειδησεογραφικών χώρων» και «σταθμών» – πλατφόρμων, όπου οι πολίτες και οι άνθρωποι του Τύπου σχηματίζουν κοινότητες γύρω από έναν κοινό σκοπό και  συγκροτούν ένα σύνολο προτύπων, προάγουν την έρευνα και περιορίζουν ουσιαστικά την παραπληροφόρηση μέσω της ανάπτυξης  αποτελεσματικών μεθόδων συνεργατικής επεξεργασίας.

Το προσδοκώμενο αποτέλεσμα θα έγκειται σε μια νέα αυτοσυντηρούμενη παγκόσμια αγορά για τη δημοσιογραφία που θα απαλλαχθεί από τις διαφημίσεις, τα «ψεύτικα» νέα  ή τις ειδήσεις τύπου life – style και  την εξωτερική επιρροή.

Για να αντιστραφεί η ροή των γκάλοπ που αποτύπωσε πως το 62% των πολιτών στις Η.Π.Α. πιστεύει  για  τα μέσα ενημέρωσης ότι είναι προκατειλημμένα.

Ακόμη, το 55%  των Αμερικανών πολιτών εκτιμά σήμερα πως οι ειδησεογραφικές οργανώσεις είναι  «συχνά ανακριβείς».

Εντός του κλίματος, που επικρατεί, αναπτύσσονται ελπιδοφόρα projects, όπως είναι το The Marshall Project (μη κερδοσκοπικό περιοδικό που καλύπτει το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης της Αμερικής), το The Information  ( ένα project, που παρέχει καθημερινή  ανάγνωση για τους τεχνολογικούς όρους και τη χρηματοδότηση, δίνοντας έμφαση στις αποκλειστικές ιστορίες) και το Stratechery ( με θέματα για την κατάσταση της τεχνολογίας).

©Typologos.com 2019

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.